Ciążą u kobiet chorych na cukrzycę

autor: lek. med. Witold Kłosiński , 2009-06-08
Ciążą u kobiet chorych na cukrzycę
Cukrzyca typu I jest przyczyną powikłań w mniej niż 0,5% wszystkich ciąży. W okresie przed wprowadzeniem insuliny ryzyko poronienia i śmiertelność noworodków sięgała 60% u matek z cukrzycą, jednak obecnie te wskaźniki są zbliżone do zdrowych ciężarnych. Ryzyko posiadania potomstwa obciążonego cukrzycą wynosi: dla w przypadku, gdy choroba dotknęła matkę: 1-3%, gdy chory jest ojciec: 6%, a w przypadku obojga rodziców - 20%.

Rodzaje cukrzycy

Cukrzycą nazywamy zaburzenie przemiany węglowodanowej spowodowane nieprawidłowym wydzielaniem insuliny przez trzustkę. Wyróżniamy dwa typy cukrzycy:

  • cukrzyca typu I – charakteryzuje się brakiem wydzielania insuliny przez trzustkę, w konsekwencji pacjent musi przyjmować regularnie insulinę;
  • cukrzyca typu II – charakteryzuje się uszkodzeniem części trzustki ze zmniejszeniem wydzielania insuliny. Przy tym rodzaju cukrzycy chory nie musi przyjmować insuliny.

Jakie zmiany w przemianie materii zachodzą podczas ciąży?

Ciąży towarzyszy pogorszenie przemiany materii pod postacią:

  • zmniejszona tolerancja węglowodanów, (co oznacza, że organizm kobiety wytwarza mniejszą ilość insuliny niż potrzebuje jej organizm);
  • zwiększone zapotrzebowanie na insulinę;
  • skłonność do kwasicy.

Jak kształtują się wahania przemiany materii w poszczególnych trymestrach?

Pierwszy trymestr

W pierwszym trymestrze u większości kobiet przemiana materii jest rozchwiana. Dochodzi do zwiększonej wrażliwości komórek na insulinę (tendencja do spadków poziomu cukru we krwi). Charakteryzuje się następującymi objawami:

  • wilgotną skórą;
  • prawidłowym oddechem;
  • wzmożonym uczuciem głodu;
  • oraz gwałtownym pogarszaniem stanu zdrowia (minuty);
  • czasami występują drgawki.


Drugi trymestr

W drugim trymestrze, w wyniku leczenia lub adaptacji kobiecego organizmu do nowej sytuacji, przemiana materii się stabilizuje, a tolerancja węglowodanów znacznie poprawia. Sytuacja ta trwa około dwóch, trzech miesięcy.

Trzeci trymestr

W trzecim trymestrze dochodzi ponownie do obciążenia przemiany materii. Jest to związane z przyspieszeniem wzrostu płodu. W ciąży zaawansowanej zwiększa się oporność na insulinę. Organizm kobiety wykazuje skłonność do kwasicy. Jej objawami są:

  • sucha skóra;
  • głęboki i przyspieszony oddech;
  • wzmożone uczucie pragnienia;
  • stan zdrowia pogarszający się w ciągu kilku dni;
  • nigdy drgawki;
  • ból brzucha.

Cukrzyca w ciąży

Cukrzyca może być chorobą towarzysząca kobiecie od wielu lat lub pojawiającą się po raz pierwszy w okresie ciąży. Wtedy nazywamy ją cukrzycą ciężarnych.

Około dwóch procent ciężarnych choruje na cukrzycę. U blisko dziesięciu procent rozwija się w/w cukrzyca ciężarnych.

Diagnostyka w ciąży

Ze względu na stosunkowo duże ryzyko wystąpienia cukrzycy u ciężarnych, wykonywane jest rutynowe badanie u wszystkich kobiet między 20-24 tygodniem ciąży (test obciążenia glukozą), dzięki któremu nie sposób przeoczyć rozwijającej się choroby.

Dodatkowo na początku ciąży przeprowadza się badanie poziomu cukru na czczo. W przypadku stwierdzenia cukrzycy przed ciążą, chora przekazywana jest pod opiekę internisty lub diabetologa i nie ma w tym przypadku potrzeby wykonywania testu obciążenia glukozą.

Cukrzyca kiedyś i dziś

Włączenie insuliny do terapii cukrzycy w niesamowitym stopniu poprawiło zarówno wyniki leczenia, jak i rokowania. Wystarczy wspomnieć, że przed erą insuliny aż 95% kobiet chorujących na cukrzycę było bezpłodnych, teraz dotyczy to niecałego procenta. Również noworodki matek z cukrzycą były bardziej narażone na powikłania po narodzeniu. Ich umieralność sięgała niemal 20%, podczas gdy po rozpoczęciu terapii insuliną spadła do około 0,5%.

Powikłania cukrzycy

Powikłania cukrzycy w ciąży dotyczą kobiet nie korzystających z opieki internisty. Większość ciężarnych jest prawidłowo leczona i niżej wymienione objawy nie powinny ich dotyczyć:

-    położniczym powikłaniem ciąży jest przede wszystkim wielowodzie i w jego efekcie:

  • przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego;
  • osłabienie czynności skurczowej macicy;
  • nieprawidłowe położenia płodu;


-    obrzęki (zwiększone zatrzymanie i gromadzenie wody w organizmie kobiety);

-    zakażenia dróg moczowych.

Opieka przedporodowa

Opiekę u kobiet obciążonych cukrzycą powinno się rozpocząć jeszcze przed zapłodnieniem. Ma to na celu wyregulowanie gospodarki węglowodanowej. Jest to bardzo ważne, ponieważ zaniedbana cukrzyca w pierwszym trymestrze ciąży może doprowadzić do powstania wad wrodzonych, w tym między innymi do rozszczepu podniebienia, zarośnięcia przewodu pokarmowego czy wymagających korekcji chirurgicznej wad serca. W wykonywanych kontrolnych badaniach w trakcie ciąży ocenia się stężenie glukozy we krwi na czczo oraz glikolizowanej hemoglobiny (jest to parametr oceniający skuteczność leczenia cukrzycy).

Trzy główne zasady leczenia cukrzycy w ciąży!

Ponieważ w ciąży jedyną możliwością leczenia farmakologicznego cukrzycy jest insulina (doustne leki są przeciwwskazane), należy zwrócić uwagę na główne filary prowadzenia choroby w ciąży. Są to:

  • ruch;
  • podawanie insuliny.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

Ciężarna powinna zwrócić szczególną uwagę na równomierne rozłożenie wysiłku fizycznego w czasie przyjmowania insuliny. Ponieważ wysiłek fizyczny zwiększa zużycie insuliny, należy dobrać dawki do aktywności kobiety i jej procesów metabolicznych. Należy jednak podkreślić, że codzienny, lekki wysiłek fizyczny jest jak najbardziej wskazany. Mile widziane są aktywne spacery i pływanie.

Dietę należy zaplanować w ten sposób, aby spożywać minimalnie 30 kcal/kg masy ciała. Z tego 15% powinny stanowić białka, 35% tłuszcze i około 50% węglowodany.

Kolejną ważna informacją jest fakt, że doustne leki przeciwcukrzycowe (wszystkie środki farmakologiczne wykorzystywane w leczeniu cukrzycy z wyjątkiem insuliny), są przeciwwskazane w okresie ciąży.

Podsumowanie

Nie należy lekceważyć tej choroby. Pamiętajmy, że dobrze kontrolowana cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę. Niestety, kobiety nie leczące się, z rozchwianą gospodarką węglowodanową, narażone są na liczne powikłania w okresie ciąży oraz wady wrodzone noworodka. Aktualna opieka przedporodowa jest obecnie utrzymana na bardzo wysokim poziomie. Dodatkowe włączenie insuliny do terapii spowodowało, że znacznie więcej kobiet z cukrzycą jest płodnych, bezpiecznie przechodzi okres dziewięciu miesięcy ciąży oraz rodzi zdrowe dzieci.

Cukrzyca ciężarnych (pojawiająca się po raz pierwszy w okresie ciąży) w większości przypadków ustępuje sama po porodzie, nie powodując żadnych powikłań. Ryzyko rozwoju cukrzycy u tych kobiet jest jednak większe niż u matek nigdy nie chorujących na cukrzycę. Dlatego tak ważne jest, aby kobiety te regularnie poddawały się badaniom. Wykryta wcześnie cukrzyca daje się bowiem stosunkowo łatwo kontrolować.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

renia
2009-10-14

Sama mialam cukrzyce ciezarnych.Najwazniejsza wtedy jest dieta.Nie mozna ulegac pokusie i nawet od czasu do czasu pozwolic sobie na cos slodkiego.
Robimy to dla dobra swojego a zwlaszcza rozwijajacego sie dzieciatka. Po porodzie wszystko wrocilo do normy. Ale teraz przynajmniej raz do roku musze miec badany poziom cukru.

renia
ela
2010-06-17

Witam wszystkich.
Magda trzymam kciuki zeby wszystko sie udalo i na swiecie pojawil sie zdrowy dzidzius.Pozytywne nastawienie i wlasciwa opieka lekarska to polowa sukcesu.
Pozdrawiam .Ela.

~ela

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
LSD
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55