Cytologia bez tajemnic

autor: Agata Cygan , 2010-12-16
Cytologia bez tajemnic
O tym, że regularne badania są nie tylko dobrym pomysłem, ale wręcz koniecznością w życiu każdej dorosłej kobiety, w dzisiejszych czasach nie należy przypominać. Reklamy telewizyjne, kampanie społeczne, billboardy i hasła, nawołujące do systematycznej kontroli swojego zdrowia sprawiają, że coraz więcej kobiet zaczyna poważnie traktować owe zalecenia. Jak wiadomo, bagatelizowanie roli badań, a niekiedy wręcz ich świadome unikanie, może prowadzić do poważnych zaniedbań, które z kolei niosą w wielu przypadkach groźne konsekwencje. Profilaktyka i czynne zapobieganie kobiecym chorobom to najbardziej rozważne i dojrzałe podejście do kwestii tak ważnej, jaką jest własne zdrowie. Jednym z badań, które każda kobieta powinna na stałe wpisać do swojego kalendarza jest - cytologia.

Na czym polega?

Badanie cytologiczne, zwane skrótowo cytologią, polega na pobraniu rozmazu z pochwowej części szyjki macicy. Służy do tego specjalna szczoteczka. Szczoteczka ta pozwala na pobranie komórek zarówno z tarczy, jak i z kanału szyjki macicy. Materiał zawiera złuszczone komórki nabłonka (nabłonek szyjki macicy podczas regeneracji ulega złuszczeniu), które następnie nakłada się na szkiełko laboratoryjne i utrwala odpowiednimi odczynnikami. Potem próbki te wędrują do laboratorium, gdzie podlegają mikroskopowemu badaniu. Wyniki cytologii można odebrać już po kilku dniach. Istnieją dwa sposoby ich zapisu: metoda opisowa (tzw. system oceny Bethesda) lub metoda skali (wg. pięciostopniowej skali Papanicolau). Istnieją pracownie analityczne, które przedstawiają wyniki jednocześnie w obu systemach. Zakwalifikowanie rozmazu do odpowiedniej kategorii daje podstawę do dalszej diagnostyki zaobserwowanych zmian.

Metody przedstawiana wyniku

  • Skala Papanicolau (PAP)

Wykorzystywana dawniej skala przedstawiała wyniki cytologii w sposób uproszczony. Zaliczała pacjentkę do jednaj z pięciu grup, który to przydział informował o jej stanie zdrowia:

I grupa - wynik prawidłowy - w pobranej próbce występują jedynie prawidłowe komórki nabłonka płaskiego i gruczołowatego.

II grupa - w próbce występują nieliczne nieprawidłowe komórki, co świadczy o pojawieniu się stanu zapalnego, brak jednak komórek, charakterystycznych dla stanu przedrakowego. Istnieje możliwość, że u pacjentki pojawiła się nadżerka, która wymaga odpowiedniego leczenia i powtórzenia badania po jego zakończeniu.

III grupa - wykryto komórki, które mogą przekształcić się w nowotwór, dlatego też konieczna jest dalsza diagnostyka.

IV grupa - wykryto komórki nowotworowe, które mogą świadczyć o wykryciu raka przedinwazyjnego. Jego wczesne wykrycie daje pewność wyleczenia.

V grupa - wykryto liczne komórki nowotworowe; wykryte zmiany świadczą o istnieniu tzw. raka inwazyjnego, wymagającego natychmiastowego podjęcia leczenia.

 

  • System Bethesda (TBC)

Jeszcze do niedawna wyniki cytologii odczytywano właśnie na podstawie pięciostopniowej skali. Jak się jednak okazuje, powyższa klasyfikacja nie jest już traktowana jako wystarczająco wiarygodna. Sama informacja na temat grupy cytologicznej, do jakiej według badania przynależy pacjentka, nie dostarcza ginekologowi pełnej informacji, jaka jest mu potrzebna do ustalenia dalszych kroków postępowania. Opis wg systemu Bethesda zawiera informacje na temat tego, czy pobrany materiał jest odpowiedni do oceny cytologicznej, a więc informuje, czy liczba pobranych komórek jest dostateczna. Podana jest informacja, czy obraz cytologiczny jest prawidłowy oraz - w razie konieczności - szczegółowy opis zaobserwowanych zmian. Co możemy przeczytać na wyniku:

Wynik cytologii prawidłowy (dawniej: grupa I)
W opisie zaznaczono jedynie prawidłowe komórki nabłonka płaskiego i gruczołowatego.

Cytologia prawidłowa z łagodnym stanem zapalnym
W opisie zaznaczono komórki prawidłowe oraz znikome ilości komórek, informujących o stanie zapalnym. Stan zapalny z reguły ustępuje samoistnie, dlatego też nie wymaga podejmowania leczenia.

Cytologia prawidłowa ze stanem zapalnym
W opisie są zaznaczono komórki prawidłowe, a ponadto pojedyncze leukocyty oraz komórki, informujące o wystąpieniu stanu zapalnego. Wynik wymaga konsultacji z lekarzem, który zaleci leczenie przeciwzapalne.

AGUS/ASCUS. Wynik nieprawidłowy
W opisie zaznaczono komórki informujące o stanie zapalnym. Wynik taki świadczy o poważnej infekcji, informuje jednocześnie, że w próbce nie ma komórek nowotworowych. Należy skonsultować wyniki z ginekologiem, który zaleci leczenie przeciwzapalne, zaś po jego zakończeniu należy powtórnie wykonać badanie, aby sprawdzić, czy nastąpiła poprawa. Użyte skróty to nazwy komórek, trudnych do jednoznacznej klasyfikacji: nietypowe komórki AGUS (kanału szyjki macicy) lub ASCUS (części zewnętrznej szyjki macicy).

Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda LSIL
To także wynik nieprawidłowy. Oznacza zazwyczaj ostry stan zapalny, a ponadto informuje, że w pobranej próbce wystąpiły pojedyncze komórki, z których mogą już powstawać nowotwory. Wymaga wizyty u ginekologa, który zaleci dalsze badania lub podejmie decyzję o leczeniu.

Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda HSIL
To także wynik nieprawidłowy. Informuje, że w pobranej próbce wystąpiły liczne komórki, z których mogą powstawać nowotwory. Wymaga wizyty u ginekologa, który zaleci dalsze badania.

Kiedy wykonywać badania?

Ukończenie 25 lat to umowna granica, która powinna przekonać kobietę o wykonaniu badania cytologicznego. Od tej reguły są jednak pewne wyjątki. Nie ulega wątpliwości, że cytologia to badanie obowiązkowe dla każdej kobiety, która rozpoczęła współżycie seksualne. Granica wiekowa nie jest istotna także w przypadku kobiet, które są nosicielkami wirusa HIV, HPV (wirus brodawczaka ludzkiego), przyjmują leki immunosupresyjne bądź też były leczone z powodu nadżerki albo dysplazji (stan przedrakowy) szyjki macicy. Preferuje się powtarzanie badania jeden raz w przeciągu roku, co dotyczy w szczególności tych kobiet, u których stwierdzono czynniki ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy. Prawidłowe wyniki badania cytologicznego, a także brak czynników ryzyka dają kobiecie możliwość decyzji co do częstotliwości powtarzania badania (rzadziej niż 1 na 12 miesięcy). Zdarza się także, że badanie należy wykonać w okresie krótszym niż 1 rok. Taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy poprzednie rozmazy były np. mało czytelne. Kobiety w ciąży wykonują badanie w 9-10 tygodniu.

W pozostałych wypadkach badanie powinno być przeprowadzone pomiędzy piątym dniem po zakończeniu miesiączki, a piątym dniem przed przewidywanym terminem kolejnego krwawienia. Zaleca się rezygnację ze współżycia w okresie 2 dni przed planowanym badaniem. Ponadto nie należy stosować globulek dopochwowych (także środków antykoncepcyjnych) ani też wykonywać irygacji pochwy w przeciągu 2-3 dni przed badaniem. Tego rodzaju środki ostrożności pozwolą jak najbardziej uwiarygodnić otrzymane wyniki.

Po co cytologia?

Badanie cytologiczne daje szansę wykrycia wczesnych postaci raka szyjki macicy w stadium przedklinicznym – bezobjawowym, co daje szansę pełnego wyleczenia.

Dlaczego badanie cytologiczne jest tak ważne w życiu każdej dojrzałej kobiety? Pozwala ono na dokładną ocenę stanu szyjki macicy oraz wykrycie wszelkich zachodzących w niej zmian, takich jak stany zapalne, nadżerka, a także wczesnych postaci raka szyjki macicy w stadium przedklinicznym - bezobjawowym, co daje szansę pełnego wyleczenia. Dzięki temu, że cytologia wykrywa nawet minimalne zmiany na szyjce, pozwala na podjęcie leczenia miejscowego, unikając konieczności poddawania się rozległej operacji brzusznej, która może być niezbędna w przypadku zaistnienia bardziej zaawansowanych zmian. Badanie daje także możliwość wykrycia innych infekcji, takich jak: infekcje wirusem opryszczki, brodawczaka ludzkiego, chlamydiozę, a ponadto niedobory witaminowe czy też zmiany popromienne. To właśnie obecność pewnych swoistych komórek w badaniu cytologicznym jest symptomem wystąpienia danej infekcji. Podobnie, obecność koilocytów sugeruje infekcję wirusem HPV, którego wczesne rozpoznanie pozwala na poszerzenie diagnostyki i wdrożenie ewentualnej profilaktyki raka szyjki macicy na odpowiednio wczesnym etapie.

Cytologia – konieczność, która ratuje życie

Cytologia jest badaniem bezbolesnym oraz nieinwazyjnym, a przede wszystkim - najskuteczniejszą metodą wykrywania na szyjce macicy wszelkich zmian, które mogą stanowić pierwsze symptomy nowotworu. Badanie oczywiście nie zapobiega zakażeniu wirusem, ale nie ulega wątpliwości, że pozwala podjąć leczenie na etapie, dającym ogromne szanse całkowitego wyleczenia. Korzyści, jakie daje regularna cytologia nie są proporcjonalne do czasu, jakie musimy na nią poświęcić. Badanie zajmuje zaledwie kilka minut, a zysk jaki niesie dla pacjentki jest ogromny. Tym zyskiem może być - wygrana z nowotworem.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Brak komentarzy.

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
LSD
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55