Dzieci leworęczne

autor: Marcin Bielowicz , 2011-06-13
Dzieci leworęczne
Tendencja do leworęczności ujawnia się mniej więcej około trzeciego roku życia u mniej więcej co dziesiątego z nas. Kiedyś uważano ją za coś złego, zmuszano do korzystania z prawej ręki, ale dziś wszystko się zmieniło – czy na pewno? Leworęczność ma najczęściej podłoże genetyczne. Nie oznacza też – wbrew obiegowej opinii - lewonożności czy też dominacji lewego oka. Częściej dotyczy chłopców niż dziewczynek. Nie jest to wada, nie świadczy o mniejszych możliwościach intelektualnych – to po prostu normalna cecha dziedziczna. Ale co stoi za faktem większej sprawności jednej dłoni nad drugą?

Prawa-lewa?

Odpowiedź na to pytanie stanowi zrozumienie procesu rozwojowego - lateralizacji, który decyduje o przewadze (większej sprawności) jednej strony ciała nad drugą. W skrócie - lewa półkula mózgowa kontroluje prawą stronę ludzkiego ciała, prawa - lewą. Pierwsza z nich zarządza ośrodkiem mowy i logicznym myśleniem. Prawa decyduje o wyobraźni i talentach artystycznych. Ośrodki mowy rozwijają się początkowo dosyć równomiernie w obydwu półkulach, lecz po pewnym czasie jedna z nich - najczęściej lewa - przejmuje pełną kontrolę, co wiąże się również ze sprawniejszym posługiwaniem się prawą ręką. Gdy jednak nad ośrodkami mowy dominować zaczyna prawa półkula mózgu, człowiek staje się leworęczny.

Typy lateralizacji

Leworęczność ma najczęściej podłoże genetyczne i nie oznacza lewonożności. Nie świadczy też o mniejszych możliwościach intelektualnych.

Możemy wyróżnić kilka typów lateralizacji, w tym:

- jednorodną, a więc prawostronną - dominacja prawej ręki, oka i nogi (świadczy o dominacji lewej półkuli mózgu) oraz lewostronną - dominuje lewa ręka, noga i oko (dominacja prawej półkuli mózgu),

- skrzyżowaną (ustaloną) - jest to przewaga narządów ruchu i zmysłu, lecz nie występujących po tej samej stronie, a po obu stronach ciała: można więc spotkać dzieci leworęczne, ale równocześnie prawonożne,

- nie ustaloną czyli słabą - brak ustalonej dominacji poszczególnych narządów ruchu i zmysłu - oburęczność, obuoczność i obunożność.

Kalendarz

Choć istnieją teorie, że pierwsze obawy dominacji ręki można zaobserwować już u niemowlęcia, to dopiero około trzeciego-czwartego roku życia przewaga jednej ręki nad drugą staje się wyraźna. Ostatecznego kształtu lateralizacja nabiera w wieku 12- 14 lat. Tu uwaga - praworęczność zwykle ustala się wcześniej, bo około 2-3 roku życia (nie wcześniej, ponieważ dziecko ucząc się chodzić jednakowo angażuje prawą i lewą część ciała), a leworęczność dopiero w wieku 3-4 lat. Ostatecznie dominacja czynności ruchowych w większości przypadków ustala się do 6 roku życia.

Domowe sposoby diagnozy

Aby sprawdzić, którą stronę wybiera Twoje dziecko, możesz przeprowadzić kilka prostych testów, które pozwalają zbadać preferencje wszystkich narządów zmysłu i ruchu. Zwróć uwagę, którą ręką zapina guziki, wiąże buty, rzuca i łapie piłkę? Podobnie rzecz ma się ze wzrokiem i słuchem - którym okiem zajrzy przez dziurkę od klucza, które ucho przyłoży do zegarka? Gry i zabawy to również świetny sposób podobnie jak w przypadku rąk, na zbadanie dominacji nóg - obserwujmy która jest sprawniejsza podczas gry w piłkę, lub podczas stania na jednej nodze.

Dziecko leworęczne

Jeśli dziecko jest leworęczne i nie ma z tym żadnych problemów w życiu codziennym, niczego nie zmieniaj.

Jeśli dziecko jest leworęczne, ale nie ma z tym żadnych problemów w życiu codziennym, niczego nie zmieniaj. Zmuszanie do praworęczności może negatywnie wpłynąć na rozwój, bo wprowadza stres i tępi samodzielność. Co więcej, takie postępowanie może doprowadzić do przeciążenia słabszej z półkul, a wstrzymania drugiej, silniejszej, ponieważ choć dziecko będzie poznawać świat za pomocą prawej dłoni, to myśleć będzie wciąż bardziej prawą półkulą mózgu (odpowiadającą za lewą dłoń). Skutkiem mogą być zaburzenia koncentracji, mowy (jąkanie), czy też trudności w pisaniu i czytaniu. Jeśli jednak zauważymy problemy dziecka związane z nauką pisania, rysowania lub innymi czynnościami, których nie będziemy w stanie przezwyciężyć (patrz dalej) udajmy się do specjalisty (pedagoga, psychologa), aby zastanowić się nad dalszym działaniem.

Zbiorowość i tolerancja / Pierwsze problemy

Pierwsze problemy spowodowane życiem w zbiorowości orientowanej na ludzi praworęcznych i mało wyrozumiałej (dzieci muszą dopiero nauczyć się tolerancji) zaczynają pojawiać się w przedszkolu. Dlatego wychowawca powinien być uprzedzony o leworęczności dziecka, tak aby uprzedzić wszelkie przejawy niewłaściwych zachowań rówieśników. Do jego zadań należy też przygotowanie ćwiczeń odpowiednich dla malucha, z jednoczesnym traktowaniem go na równi z resztą grupy (nie ma mowy o szykanowaniu bądź faworyzowaniu). Może się zdarzyć, że pod wpływem otoczenia dziecko w przedszkolu zacznie się posługiwać prawą ręką. Jeśli nie występują przy tym dziwne zachowania (niepokój ruchowy, zaburzenia mowy) - wszystko w porządku. W przeciwnym wypadku wskazany jest powrót do lewej ręki.

Nauka pisania

Nauka pisania - wyraźnego i jednocześnie odpowiedni szybkiego - może sprawić leworęcznym pewne kłopoty. Dlaczego? Trzeba mieć świadomość, że - tak jak większość przyrządów biurowych - zeszyty są przewidziane dla dzieci praworęcznych, dla których pisanie od lewej do prawej nie stanowi problemu. Tymczasem mańkuci znajdują się w trudniejszej sytuacji, dlatego powinni korzystać z kilku udogodnień. Po pierwsze - lepiej dla wszystkich, jeśli dziecko leworęczne usiądzie na lewo od koleżanki lub kolegi z ławki. W innym wypadku będą uderzać się łokciami podczas pisania. Kluczową jest też pozycja podczas pisania i ułożenie samego zeszytu - a więc ukośnie z lewym górnym rogiem skierowanym ku górze, tak, aby nie rozmazywać ręką tuszu. Można zastanowić się nad zakupem specjalnych przyrządów dla leworęcznych, takich jak pióro, nożyczki itp. Jednak tu pojawia się kolejna wątpliwość - może lepiej zrezygnować z takich rozwiązań?; przecież nie zawsze mamy pod ręką konkretne pióro, nożyczki (maluch może ich zapomnieć, zgubić, a co w przypadku usterki?), a dziecko będzie musiało radzić sobie nie tylko w szkole, ale i w życiu dorosłym. Podczas pisania może pojawić się tak zwane "pismo zwierciadlane" - odwracanie pojedynczych liter i cyfr, które jednak zwykle samoistnie ustępuje w wieku przedszkolnym.

Ćwiczenia

Biorąc pod uwagę wszystkie wymienione niespodzianki, najlepiej ćwiczyć więc w domu. Pamiętajmy, że podczas pisania lampka powinna stać z prawej strony biurka (tak, aby nie rzucać cienia na kartkę). Do podstawowych ćwiczeń należy równoczesne pisanie cyfr obiema rękami, a także pisanie imienia i nazwiska oraz stawianie kropek (po jednej w każdej kratce) w określonym czasie, posługując się raz jedną, raz drugą ręką. Sprawdzamy jak wyglądają znaki, liczymy kropki, co pozwala na jednoczesne sprawdzenie umiejętności i jednoczesne ich doskonalenie.

Czy leworęczni mają gorzej?

Jednak bycie leworęcznym lub lewonożnym na pewno nie stawia na straconej pozycji. Przykłady? Leonardo da Vinci, Maradona, Jimi Hendrix oraz Marylin Monroe.

Bycie mańkutem na pewno nie jest łatwe. W końcu cały świat jest urządzony przez i dla praworęcznych. Jednak bycie leworęcznym lub lewonożnym na pewno nie stawia na straconej pozycji. Przykłady? Leonardo da Vinci, a z bliższych nam czasów - Maradona i Ryan Giggs (sprawna lewa noga to cecha pożądana u lewoskrzydłowych) a także Jimi Hendrix (można wprawdzie grać na gitarze dla leworęcznych, ale sam Hendrix grał na regularnych gitarach dla praworęcznych) oraz Marylin Monroe. Ostatnią wisienką w torcie jest Międzynarodowy Dzień Leworęcznych, który obchodzony jest 13 sierpnia. Tak więc jeśli Twoje dziecko jest leworęczne - ma jeszcze jeden więcej dzień w roku, w którym należy mu się prezent!

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Edyta
2012-01-17

Serdecznie dziękuje za bardzo pomocny artykuł , bardzo mnie ucieszyła jego treść. Życzę więc mojej córce wytrwałości !!!! Moja kochana mankutka da rade

~Edyta

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55