Kleszcze – ciche niebezpieczeństwo

Poznaj wroga

Kleszcz przyczepia się do ciała za pomocą aparatu gębowego, po czym odżywia się krwią ofiary-żywiciela, co może trwać – jeśli nie zauważymy tego faktu – nawet przez kilka dni.
Kleszcze to swojego rodzaju wampiry – a przez to, że ich ugryzienie jest bezbolesne, mogą niepostrzeżenie zatruwać nasze ciało i krew. Dostanie się substancji pochodzących ze śliny kleszcza do organizmu może wywołać groźne choroby, takie jak zapalenie mózgu czy boreliozę (odpowiednio – choroby wirusowe i bakteryjne).

Kleszcze żyją na granicy lasów i łąk, a także w krzakach i zaroślach – również miast. Nie występują natomiast w suchych sosnowych lasach – za to w ciepłych i wilgotnych rejonach, czyli warunkach które kochają, jest ich bez liku. Wysokość, z której najczęściej atakują to 1,5 m, dlatego też zazwyczaj ich ofiarami padają psy i inne zwierzęta domowe, dzieci, a u dorosłych najczęściej wczepiają się w nogi, chyba że buszujemy w zaroślach w poszukiwaniu np. owoców – wtedy można się ich spodziewać naprawdę wszędzie. Sezon największej aktywności kleszczy to maj, czerwiec i wrzesień oraz październik, czyli okolice dokładnie pomiędzy największymi falami wakacyjnych wyjazdów z dziećmi. Nie jest jednak powiedziane, że nie złapiemy takiego niemiłego gościa na przykład w lipcu... a nawet w marcu, wtedy bowiem kleszcze – wraz z rosnącą temperaturą – budzą się do życia.

Pamiątki od kleszcza

Efektem spotkania z bohaterem artykułu są choroby. Warto, aby się z nimi bliżej zapoznać. Kleszczowe zapalenie mózgu  ma następujące objawy: ból głowy, gorączka, wymioty, nudności, omdlenia, ale to dopiero początek. W skrajnych przypadkach może dojść do niedowładu i zaniku mięśni, a w około 2% przypadków choroba kończy się śmiercią. Dlatego warto się szczepić na KLZ. Niestety, w przypadku boreliozy na szczepionkę nie można liczyć.
Pierwszym jej symptomem jest tzw. "rumień wędrujący” - czerwona plamka w miejscu wczepienia się kleszcza, która staje się źródłem powiększającego się później zaczerwienienia. Następnie dochodzą kolejne objawy - zmiany skórne, zapalenie stawów, serca, ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Trzeci etap tej przewlekłej choroby, który może nastąpić nawet po upływie kilku lat, to zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. Kobietom w ciąży grozi wtedy poronienie.

Chroń siebie i całą rodzinę

Nie wszystkie kleszcze są nosicielami boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu – takie złowrogie pajęczaki występują przede wszystkim na Mazurach, w suwalskiem, olsztyńskiem, białostockiem i na Pomorzu, czyli w północnych rejonach Polski. Jednak przezorny rodzic zawsze ubezpieczony – najlepiej po prostu zaszczepić dziecko i całą rodzinę.

Tymczasem - co zrobić kiedy na skórze zauważymy kleszcza? Należy go niezwłocznie usunąć – a więc: jeśli jesteśmy typowymi „ofiarami”, a w pobliżu jest lekarz – oddajmy się w jego ręce. Jeśli czujemy się na siłach, zwarci i gotowi – użyjmy pęsety, ewentualnie zakupionego wcześniej (na przykład w aptece) specjalistycznego przyrządu do wyciągania kleszczy. Przy usuwaniu samodzielnym za pomocą tradycyjnej pęsety nie kręćmy kleszczem, tylko energicznie pociągnijmy go w górę – wyrywając z naszego ciała. Nie smarujmy kleszcza masłem, nie zgniatajmy kombinerkami itp. – w ten sposób możemy doprowadzić bądź do pozostawienia części kleszcza w ciele, bądź do wydzielenia przez niego większej ilości toksyn. Miejsce wczepienia się pajęczaka zdezynfekujmy spirytusem. Jeśli pojawi się zaczerwienienie, obrzęk, rumień – lub jakiekolwiek podejrzane zjawisko wokół miejsca usunięcia kleszcza – bezzwłocznie udaj się do lekarza. Wchodząc do lasu, zawsze starajmy się aby wszyscy członkowie rodziny nosili długi rękaw i wysokie skarpetki, jeśli nie długie spodnie. Nakrycie głowy jest też zalecane, ale jak to bywa na wakacjach, wiadomo – nie zawsze jest pod ręką, nie zawsze chcemy je nosić. Tak czy inaczej, po powrocie z wyprawy dokładnie obejrzyjcie się nawzajem – skóra głowy, nogi, ręce to nie wszystko – należy zbadać dokładnie całe ciało na ewentualność posiadania niechcianego gościa.

Ostatnie wskazówki

Co jeszcze może pomóc? Przed wyjściem możemy użyć preparatów przeciwkleszczowych i odstraszających owady. Spacerując po łąkach i lasach, odpoczywajmy na kurtce czy plecaku, nie siadajmy na pieńkach drzew czy trawie, chyba że dokładnie sprawdziliśmy, że są to miejsca bezpieczne. Unikajmy intensywnych zapachów – a więc myjmy dziecko neutralnym mydłem, a sami nie wylewajmy na siebie perfum przed chodzeniem po łąkach i lasach. W tym wypadku musi zatriumfować męska praktyczność nad kobiecą fantazją.