Kolor oczu dziecka – rodzinna spuścizna

autor: Marcin Bielowicz , 2009-12-14
Kolor oczu dziecka – rodzinna spuścizna
Od barw jasnych do ciemnych – o wszystkim decyduje skrzyżowanie i konfrontacja genów – dominujących oraz recesywnych. Wynikiem tego nieobliczalnego i skomplikowanego zjawiska jest określenie koloru oczu Twojego dziecka. Zastanawia Cię więc, jaki kolor oczu odziedziczy Twój maluszek? Choć zależy to od ogromu kombinacji, możesz spróbować go przewidzieć. Już teraz skorzystaj z naszego Kalkulatora Koloru Oczu!

Trzy kolory

Kolor oczu jest cechą dziedziczną, na którą wpływ ma więcej niż jeden gen. Różne warianty (formy) danego genu (czyli allele) warunkują różne wykształcenie tej samej cechy. Geny te odpowiadają za trzy kolory oczu (brązowy, zielony i niebieski). Wszystkie cztery geny muszą określać tą samą barwę, aby kolor oczu był czysty – w przeciwnym wypadku otrzymamy kolor mieszany – np. piwny czy zielony. Kolor oczu dziecka zazwyczaj stabilizuje się około szóstego miesiąca życia, przechodząc wcześniej szereg zmian.

Gen silny, gen słaby

Geny odpowiadające za wygląd, a więc i kolor oczu, mogą występować w dwu wariantach. Mogą to więc być geny dominujące albo recesywne. Kiedy gen dominujący, czyli silniejszy, spotka się z genem recesywnym, najprawdopodobniej ten pierwszy zwycięży. Najprawdopodobniej, ale nie zawsze…

Barwa czyli potencjał

Za barwę odpowiada gen dominujący, który decyduje o ciemnym kolorze oczu. Gen recesywny przesądza o oczach jasnych.

Za barwę odpowiada gen dominujący, który decyduje o ciemnym kolorze oczu. Gen recesywny przesądza o oczach jasnych.

Jeśli tata ma więc brązowe oczy a mama niebieskie, to w zależności od tego, czy tata ma dwa geny dominujące czy jeden dominujący a drugi recesywny, ich dzieci będą miały wyłącznie ciemne oczy albo 50% potomstwa będzie brązowookie, a druga połowa niebieskooka. Jednak nawet rodzice mający brązowe oczy wciąż posiadają 25% szans, że ich potomek będzie miał oczy błękitne. Wynika to z tego, że każde z rodziców, mając niebieskookich przodków, może mieć recesywny gen odpowiedzialny za jasną tęczówkę oka. Gdy połączą się te dwa geny, dziecko będzie miało niebieskie oczy.

Ale mogą też wystąpić ekstremalne przypadki: jeśli jedno z rodziców ma dwa geny dominujące odpowiedzialne za ciemne oczy, jego potomek nie powinien mieć jasnych oczu. Podobnie, jeśli zarówno mama, jak i tata mają jasne oczy, jest nieprawdopodobne, aby urodziło im się brązowookie dziecko. Posiadają oni bowiem dwa geny recesywne, więc nie są w stanie przekazać maleństwu genów dominujących. Jednak trzeba zaznaczyć, że i w takich konfiguracjach zdarzają się (choć bardzo rzadko) odstępstwa od reguły.

Wspólny przodek

Standardową barwą ludzkich oczu jest brąz, powstający z pigmentu skóry zwanego melaniną.

Wszyscy ludzie o niebieskich oczach mają wspólnego przodka.

Kiedyś wszyscy ludzie mieli brązowe oczy, jednak w północnej Europie rozwinęła się odmiana genu znanego jako OCA2 i zakłóciła produkcję melaniny w tęczówce, co spowodowało, że oczy nabrały koloru niebieskiego. 99,5% niebieskookich ludzi ma taką samą drobną mutację genu odpowiedzialnego za barwę tęczówki. Prowadzi to do wniosku, że wszyscy ludzie o niebieskich oczach mają wspólnego przodka. Żył on około 10 tysięcy lat temu w rejonie Morza Czarnego.

Geografia kolorów

Najpowszechniej występują oczy brązowe i kolor ten jest uważany za dominujący. W wielu populacjach jest to jedyna ich barwa. Najrzadziej spotykany jest kolor niebieski uważany za recesywny do pozostałych barw – najpowszechniej spotykany w krajach rejonu Morza Bałtyckiego (globalnie około 8% populacji światowej może się pochwalić tym kolorem oczu, a poza Europą najczęściej spotykany jest on w USA i w Argentynie). Kolor zielony powstaje zaś ze zmieszania niebieskiego z brązowym w odpowiednich proporcjach. Zielone oczy są mało rozpowszechnione, a najczęściej spotykane u Europejczyków, szczególnie w Irlandii i Europie Północnej. 

Melanina

Zróżnicowanie koloru ludzkich oczu można wyjaśnić ilością melaniny w tęczówce. Brązowe oczy zawierają duże ilości melaniny. Kolor brązowy jest uważany za najbardziej dominujący na świecie. Tymczasem wszyscy niebieskoocy mają bardzo niewiele melaniny, a najmniej jest jej w oczach szarych. Jako że produkcja melaniny rośnie w ciągu pierwszych kilku lat życia, niebieskie oczy dzieci mogą ściemnieć z czasem.

Kalkulator koloru oczu – wypróbuj już dziś!

Specjalnie dla wszystkich przyszłych rodziców Portal Ciążowy.pl przygotował wyjątkowy Kalkulator Koloru Oczu. Pozwala on oszacować, jaki kolor oczu odziedziczy Twoje dziecko. Znając bowiem kolor oczu rodziców i dziadków dziecka oraz prawa, jakie rządzą genetyką cech, można barwę oczu naszego malca spróbować przewidzieć. Zapraszamy do zabawy!

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Brak komentarzy.

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55