Kolor oczu dziecka – rodzinna spuścizna

autor: Marcin Bielowicz , 2009-12-14
Kolor oczu dziecka – rodzinna spuścizna
Od barw jasnych do ciemnych – o wszystkim decyduje skrzyżowanie i konfrontacja genów – dominujących oraz recesywnych. Wynikiem tego nieobliczalnego i skomplikowanego zjawiska jest określenie koloru oczu Twojego dziecka. Zastanawia Cię więc, jaki kolor oczu odziedziczy Twój maluszek? Choć zależy to od ogromu kombinacji, możesz spróbować go przewidzieć. Już teraz skorzystaj z naszego Kalkulatora Koloru Oczu!

Trzy kolory

Kolor oczu jest cechą dziedziczną, na którą wpływ ma więcej niż jeden gen. Różne warianty (formy) danego genu (czyli allele) warunkują różne wykształcenie tej samej cechy. Geny te odpowiadają za trzy kolory oczu (brązowy, zielony i niebieski). Wszystkie cztery geny muszą określać tą samą barwę, aby kolor oczu był czysty – w przeciwnym wypadku otrzymamy kolor mieszany – np. piwny czy zielony. Kolor oczu dziecka zazwyczaj stabilizuje się około szóstego miesiąca życia, przechodząc wcześniej szereg zmian.

Gen silny, gen słaby

Geny odpowiadające za wygląd, a więc i kolor oczu, mogą występować w dwu wariantach. Mogą to więc być geny dominujące albo recesywne. Kiedy gen dominujący, czyli silniejszy, spotka się z genem recesywnym, najprawdopodobniej ten pierwszy zwycięży. Najprawdopodobniej, ale nie zawsze…

Barwa czyli potencjał

Za barwę odpowiada gen dominujący, który decyduje o ciemnym kolorze oczu. Gen recesywny przesądza o oczach jasnych.

Za barwę odpowiada gen dominujący, który decyduje o ciemnym kolorze oczu. Gen recesywny przesądza o oczach jasnych.

Jeśli tata ma więc brązowe oczy a mama niebieskie, to w zależności od tego, czy tata ma dwa geny dominujące czy jeden dominujący a drugi recesywny, ich dzieci będą miały wyłącznie ciemne oczy albo 50% potomstwa będzie brązowookie, a druga połowa niebieskooka. Jednak nawet rodzice mający brązowe oczy wciąż posiadają 25% szans, że ich potomek będzie miał oczy błękitne. Wynika to z tego, że każde z rodziców, mając niebieskookich przodków, może mieć recesywny gen odpowiedzialny za jasną tęczówkę oka. Gdy połączą się te dwa geny, dziecko będzie miało niebieskie oczy.

Ale mogą też wystąpić ekstremalne przypadki: jeśli jedno z rodziców ma dwa geny dominujące odpowiedzialne za ciemne oczy, jego potomek nie powinien mieć jasnych oczu. Podobnie, jeśli zarówno mama, jak i tata mają jasne oczy, jest nieprawdopodobne, aby urodziło im się brązowookie dziecko. Posiadają oni bowiem dwa geny recesywne, więc nie są w stanie przekazać maleństwu genów dominujących. Jednak trzeba zaznaczyć, że i w takich konfiguracjach zdarzają się (choć bardzo rzadko) odstępstwa od reguły.

Wspólny przodek

Standardową barwą ludzkich oczu jest brąz, powstający z pigmentu skóry zwanego melaniną.

Wszyscy ludzie o niebieskich oczach mają wspólnego przodka.

Kiedyś wszyscy ludzie mieli brązowe oczy, jednak w północnej Europie rozwinęła się odmiana genu znanego jako OCA2 i zakłóciła produkcję melaniny w tęczówce, co spowodowało, że oczy nabrały koloru niebieskiego. 99,5% niebieskookich ludzi ma taką samą drobną mutację genu odpowiedzialnego za barwę tęczówki. Prowadzi to do wniosku, że wszyscy ludzie o niebieskich oczach mają wspólnego przodka. Żył on około 10 tysięcy lat temu w rejonie Morza Czarnego.

Geografia kolorów

Najpowszechniej występują oczy brązowe i kolor ten jest uważany za dominujący. W wielu populacjach jest to jedyna ich barwa. Najrzadziej spotykany jest kolor niebieski uważany za recesywny do pozostałych barw – najpowszechniej spotykany w krajach rejonu Morza Bałtyckiego (globalnie około 8% populacji światowej może się pochwalić tym kolorem oczu, a poza Europą najczęściej spotykany jest on w USA i w Argentynie). Kolor zielony powstaje zaś ze zmieszania niebieskiego z brązowym w odpowiednich proporcjach. Zielone oczy są mało rozpowszechnione, a najczęściej spotykane u Europejczyków, szczególnie w Irlandii i Europie Północnej. 

Melanina

Zróżnicowanie koloru ludzkich oczu można wyjaśnić ilością melaniny w tęczówce. Brązowe oczy zawierają duże ilości melaniny. Kolor brązowy jest uważany za najbardziej dominujący na świecie. Tymczasem wszyscy niebieskoocy mają bardzo niewiele melaniny, a najmniej jest jej w oczach szarych. Jako że produkcja melaniny rośnie w ciągu pierwszych kilku lat życia, niebieskie oczy dzieci mogą ściemnieć z czasem.

Kalkulator koloru oczu – wypróbuj już dziś!

Specjalnie dla wszystkich przyszłych rodziców Portal Ciążowy.pl przygotował wyjątkowy Kalkulator Koloru Oczu. Pozwala on oszacować, jaki kolor oczu odziedziczy Twoje dziecko. Znając bowiem kolor oczu rodziców i dziadków dziecka oraz prawa, jakie rządzą genetyką cech, można barwę oczu naszego malca spróbować przewidzieć. Zapraszamy do zabawy!

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Nela28
2009-12-14

Moi rodzice,ja i brat mamy zielone oczy a najmlodsza siostra ma oczy blekitne jak niebo. Czasem probuje zrozumiec ten fenomen z kolorami oczu -jak to dokladnie jest, ale no niestety to chyba jakas trudniejsza sprawa zapisana tam wysoko nad nami :)A nad barwa oczu mojego przyszlego dziecka nie chce sie nawet zastanawiac bo to przeciez wielka niewiadoma :)

Nela28
ILONA
2009-12-14

Kiedy corcia przyszla na swiat miala ciemnoszare oczka- potem z czasem zmienialy jej sie na niebieskie. Ja i moj byly maz mamy ciemne, brazowe oczy, ale jak pisze w artykule istnialo w takiej sytuacji 25 % szans, ze corcia bedzie miala jasne oczy mimo, ze my rodzice mamy ciemne i tak sie wlasnie stalo.

ILONA
symbiosis11
2009-12-15

Genetyka to genialna dziedzina. Najciekawsze jest to jak maly procent ludzi na swiecie ma niebieskie oczy. Podobno ten kolor kiedys wyginie.

symbiosis11
zabka300
2009-12-15

Ja sie ciesze, ze moja corka ma po mnie niebieskie oczy.

zabka300
renia
2009-12-15

Ja mam brazowe oczy,moj malzonek szaro-zielone a cora niebieskie.Dla mnie to wszystko za skaplikowane i nawet nie dochodze czemu tak jest tylko ciesze sie,ze corcia ma taki ladny kolor oczu.

renia
domi
2009-12-17

Kolor oczu dziecka zawsze pozostawal dla mnie zagadka.Dla ciekawostki moja kuzynka ma jedno oko zielone a drugie niebieskie.Ale wiem ,ze zdarza sie czasem ,ze ktos ma jedno oko np.niebeskie a drugie brazowe.Taka roznica jest bardziej zauwazalna.My z mezem mamy oczy brazowe i Kubus odziedziczyl po nas ten kolor.Jak dominujacy to innaczej byc nie moglo.
A moze moglo?

domi
ela
2010-06-09

Witam wszystkich.
Dobrze ,ze sa rozne kolory oczu.Jakos nie moge sobie wyobrazic ,ze wszyscy ludzie maja oczy tego samego koloru.
Pozdrawiam .Ela.

~ela
odin
2011-03-10

Bardzo fajny kalkulator koloru oczu dziecka, po polsku! http://koloroczudziecka.pl/

~odin
tashek
2011-03-14

@domi:
mogło być inaczej ;]
To, ze oboje macie brazowe oczy nie znaczy ze wasze dzieci na pewno beda mialy tez brazowe, oznacza to jedynie, ze istnieje na to duza szansa, wieksza niz gdyby mialy miec jasne.

@odin
fajny kalkulator :D

~tashek
aga
2011-03-14

Witam ja mam niebieskie oczy mój mąż zielone i mamy dwójke dzieci syn ma zielone oczy a córka niebieskie :-) nie rozumiem dlaczego tak jest???

~aga
tashek
2011-04-24

@aga
Odpowiadając na twoje pytanie:

ty masz dwa geny recesywne (niebieskie), twój mąż ma jeden recesywny (niebieski) i drugi dominujący (zielony).
Przy jednym dziecku wyszło tak, że u twojego męża w gamecie znalazł się gen recesywny (zawsze przechodzi tylko jeden z dwóch) czyli niebieski a twoje gamety niosa ZAWSZE informacje o niebieskim kolorze oczu, wiec tym razem niebieski + niebieski = niebieski.
Za drugim razem twoj maz wyprodukowal gamete,w ktorej znajdowal sie gen (scislej allel) niosący informację o zielonym kolorze oczu, która przeważyła nad twoim recesywnym [niebieskim] genem i dlatego drugie ma zielone.
W tym przypadku istnieją tylko te dwie opcje, nie mówiąc oczywiście o przypadkach bardzo rzadkich mutacji ;]

pozdrawiam,

ps. zajrzyj na koloroczudziecka.pl - jest stosunkowo dużo wyjaśnień.

~tashek
zbigniew
2011-05-29

KOLOR NIEBIESKI JEST DOMINUJĄCY ! Moje dziecko przejęło chyba 99% cech po żonie, która jest blondynką i ma niebieskie oczy. A głupoty na temat dominacji ciemnych oczu i czarnych włosów (jak u mnie) można sobie włożyć między bajki i medycynę :) W własnego doświadczenia teraz wiem, że jasne kolory są dominujące. A całą tą PSEUDONAUKĘ można sobie wsadzić gdzieś głęboko :) Pozdrawiam.

~zbigniew
paweł
2011-06-08

Tak Zbigniewie, na podstawie przykladu jednej rodziny wyciagasz wnioski co do prawidel rzadzacych swiatem. Gratuluje inteligencji ;]
Masz racje, po co cala ta nauka, wystarczy zebys opisal wszystkie zdarzenia, ktore wystepuja w twojej rodzinie i mozna zamknac uniwersytety medyczne.
akurat ten przypadek, ktory opisujesz wpasowuje sie w model opisywany przez ta "pseudonauke" to, ze nie rozumiesz o co kaman to swiadczy wylacznie o tobie ;p

~paweł
fifi
2012-02-10

Przeczytałam gdzieś że dzieci które urodzą się z ciemnym kolorem oczu zostają z nim na zawsze.
Ja urodziłam się z czarnymi jak noc oczami, a dzisiaj ma niebiesko-szare oczy.
Czy to możliwe?

~fifi

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55