Mamo, nie słyszę cię! – o zapaleniu uszu u niemowląt

autor: Paulina Wójtowicz , 2010-09-30
Mamo, nie słyszę cię! – o zapaleniu uszu u niemowląt
Zapalenie ucha środkowego jest chorobą występującą najczęściej u dzieci i niemowląt. Objawiające się bólem ucha, obrzękiem i – często – niedosłyszeniem schorzenie byłoby nierozpoznawalne dla rodziców nie potrafiącego jeszcze mówić dziecka, gdyby nie specyficzna wydzielina, gromadząca się w błonie bębenkowej. Wyciek płynu z uszka dziecka to alarm dla rodziców, by natychmiast udać się po pomoc do lekarza.

Krótka trąbka

U małych dzieci przewód łączący ucho środkowe z nosem i gardłem (tzw. trąbka Eustachiusza) jest krótki, szeroki i znajduje się w pozycji poziomej. To ułatwia wędrówkę wszelkim wirusom, które atakują drogi oddechowe malucha. Właśnie bakterie i wirusy są bezpośrednią przyczyną choroby, występującej u prawie 70% dzieci poniżej drugiego roku życia. Zapalenie ucha środkowego lubi pojawiać się w wietrznych porach roku (np. podczas jesiennej, zdradliwej pogody), ale także tuż po przeziębieniu czy poważniejszej infekcji. Szczytowym okresem zachorowań jest 6-13 miesiąc życia dziecka. Choroba rzadziej występuje u dzieci starszych, a u dorosłych sporadycznie.

Ból od ucha do ucha

Aby prawidłowo zdiagnozować ostre zapalenie ucha środkowego zaleca się wykonanie w gabinecie laryngologicznym badania otoskopowego.

Objawy zapalenia ucha u małych dzieci są dla rodziców nierozpoznawalne. Niemowlę nie może jesz-cze mówić, a sygnały, które wysyła często nie mają szans na skuteczny odbiór. Jeśli więc rodzice zauważą, że ich dziecko ciągnie się za uszko, pociera jedną stroną główki o poduszkę, odmawia przyjmowania pokarmu (bliskość gardła, przez które przechodzi mleko, powoduje, że wysiłek szczęki odczuwają także uszy), jest kapryśne, rozdrażnione, płaczliwe, a także ma wysoką gorączkę i problemy z zasypianiem, powinni jak najszybciej skontaktować się z pediatrą, który w przypadku rozpoznania problemu, skieruje dziecko na badanie laryngologiczne.

Sklejone ucho

Ponieważ zapalenie ucha może mieć różne objawy, wyróżnia się dwa jego rodzaje: zapalenie bez wysięku i z wysiękiem. Pierwszy typ przebiega zwykle bezobjawowo (jedyną oznaką choroby są dolegliwości ogólnoustrojowe, które mogą świadczyć o wielu innych schorzeniach), natomiast w drugim przypadku w uchu pojawia się charakterystyczna wydzielina. Nie jest to zwykła, śluzowa ciecz, ale ropny wysięk, którego konsystencja nadała temu typowi zapalenia specjalną nazwę – „ucho z klejem”. To „sklejone” ucho może prowadzić, w przypadku nieleczenia, do poważnych zmian w strukturze wewnętrznej ucha, a także pogorszyć słuch. Czasami otwór w błonie bębenkowej zrasta się samoistnie, wysięk znika, stan zapalny mija i, w konsekwencji, choroba się cofa. Jednak stała kontrola laryngologiczna jest niezbędna – dzięki niej ryzyko operacyjnego leczenia zapalenia z wysiękiem (drenaż odsysający jamy bębenkowej) może ulec zmniejszeniu.

Zagrożone uszy

U niektórych dzieci występują szczególne predyspozycje do stanów zapalnych ucha. Są to maluchy, u których:

  • okres laktacji trwał krócej niż zwykle,
  • wystąpił przerost tkanki limfatycznej w uchu i gardle,
  • układ odpornościowy jest wciąż słaby,
  • błona śluzowa ucha jest podobna do błony dróg oddechowych,
  • wystąpiło zapalenie zatok, alergia lub astma, uraz jamy bębenkowej, choroby immunologiczne lub leczenie osłabiające odporność,
  • rozpoznaje się wpływ biernego palenia (np. rodziców) lub silnych zanieczyszczeń (np. spalin) na organizm.


Choroby uszu mają też bezpośredni związek z innymi schorzeniami, takimi jak wszelkie infekcje wirusowe (angina, odra itp.), inicjujące często zapalenie ucha czy refluks żołądkowo-przełykowy.

Ucho pod kontrolą

Podstawową formą leczenia zapalenia ucha środkowego jest kuracja farmakologiczna. Antybiotyki zmniejszają ból, a także ryzyko nawrotów i powikłań. Dodatkowo stosuje się leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz przeciwzapalne (u niemowlaków zwykle paracetamol lub, od trzeciego miesiąca życia, ibuprofen), które łagodzą objawy ogólnoustrojowe oraz krople do nosa.

Okładanie okolic ucha gorącym kompresem jest całkowicie wykluczone. Może to spowodować zaostrzenie stanu zapalnego.

Jeżeli przebieg choroby jest szczególnie uciążliwy dla malucha (zapalenie z wysiękiem), można przeprowadzić tzw. paracentezę – nacięcie błony bębenkowej, w której gromadzi się płyn wydzielinowy – przynoszącą znaczną ulgę. W najcięższych przypadkach – gdy antybiotykoterapia nie przynosi efektów, a objawy choroby utrzymują się dłużej niż trzy miesiące – stosuje się leczenie operacyjne, które polega na chirurgicznym usunięciu wysięku z ucha. Jeżeli pomimo zabiegu, problem nie zniknie, należy wyeliminować inne możliwe przyczyny zapalenia (np. obecność trzeciego migdałka). Lekarze z reguły odradzają leczenie dziecka na własną rękę. Dopuszcza się stosowanie ciepłych (ale nie gorących) okładów na okolice chorego uszka i kropel do uszu (jednak tylko po konsultacji z lekarzem), natomiast zabrania sięgania po leki ziołowe. Przy pojawieniu się wydzieliny ważna jest też odpowiednia higiena, czyli regularna zmiana opatrunków, a przy każdym stanie zapalnym ostrożność podczas kąpania (woda nie powinna dostać się do ucha dziecka). Warto także działać profilaktycznie. Choć stan zapalny może pojawić się z różnych powodów, dobrze jest chronić główkę i uszy dziecka przed wiatrem (nakładać czapeczkę podczas spacerów) i nie przegrzewać ich.

Kiedy ucho nie zdrowieje

Jeśli zapalenie ucha nie mija w przeciągu trzech miesięcy, choroba przerodziła się w przewlekłe zapalenie ucha środkowego. Jego przyczyną jest niewyleczone zapalenie, którego oznaką jest otwór w błonie bębenkowej. Długotrwały stan zapalny ucha może prowadzić do groźnych powikłań, wiążących się z osłabieniem innych narządów, np. komplikacji wewnątrzskroniowych (jak zapalenie wyrostka sutkowatego, ucha wewnętrznego czy porażenie nerwu twarzowego), rzadziej wewnątrzczaszkowych (zapalenie opon mózgowych, ropnie, zapalenie zakrzepowe zatoki esowatej).

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

domi
2010-09-30

Straszne konsekwencje moze miec takie niedoleczone zapalenie ucha.Ja slyszalam opinie ,ze jak dziecko juz raz mialo zapalenie ucha to bedzie mialo czesciej dlatego staram sie robic wszystko by uchronic mojego synka przed zapaleniem. Ale czasem mimo,ze sie staramy to i tak dopada nasze dzieci i wtedy trzeba bardzo pilnowac by zostalo do konca wyleczone.

domi
ela
2010-09-30

Witam wszystkich.
Na szczescie jak do tej pory zadne z moich dzieciakow nie mialo zapalenia ucha i mam nadzieje ,ze miec nie bedzie. Trzeba uwazac jak dziecko ma katar bo nie leczona infekcja lubi przejsc na uszy .Zwlaszcza przy katarze ropnym.
Pozdrawiam .Ela.

~ela
ela
2010-09-30

Witam wszystkich.
Na szczescie jak do tej pory zadne z moich dzieciakow nie mialo zapalenia ucha i mam nadzieje ,ze miec nie bedzie. Trzeba uwazac jak dziecko ma katar bo nie leczona infekcja lubi przejsc na uszy .Zwlaszcza przy katarze ropnym.
Pozdrawiam .Ela.

~ela

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55