Nadzieja współczesnej medycyny?

autor: Monika Szostek-Kwapień , 2009-06-08
Nadzieja współczesnej medycyny?
Wiadomość o odkryciu komórek macierzystych w płynie owodniowym zelektryzowała cały medyczny świat. Badania amerykańskich badaczy pokazują, że komórki te mogą w przyszłości posłużyć do wytwarzania mięśni, kości, naczyń krwionośnych, a nawet tkanki nerwowej. Obok entuzjastycznych wypowiedzi naukowców szybko pojawiły się też jednak pytania o etykę takich praktyk.

Komórki macierzyste

               
Komórki macierzyste (inaczej komórki pnia) to komórki, które:

  • są zdolne do potencjalnie nieograniczonej liczby podziałów, czyli są... nieśmiertelne,
  • mają zdolność do przekształcania się w inne typy komórek.

Komórki macierzyste dzieli się na podgrupy na podstawie licznych kryteriów, takich jak pochodzenie komórek embrionalnych czy też ich zdolność różnicowania się w dowolne rodzaje komórek. Komórki macierzyste szpiku i krwi pępowinowej są już dobrze znane i znalazły zastosowanie w terapii wielu chorób krwi, takich jak chociażby nowotwory i niedobory odporności.

Niedawno odkryto natomiast komórki macierzyste w płynie owodniowym, który otacza i chroni płód w łonie matki. Komórki te bardzo szybko się dzielą, a poddane odpowiednim stymulacjom (np. hormonalnym) posiadają zdolność różnicowania się w poszczególne rodzaje komórek.

Dlaczego tak ważne?

Komórki macierzyste z płynu owodniowego (Amniotic Fluid-derived Stem cells, AFS) mogą być pobierane w trakcie przeprowadzania testów prenatalnych albo z łożyska - już po porodzie. Komórki te, podobnie jak aktualnie pobierane z krwi pępowinowej, mogłyby być przechowywane przez całe życie dziecka w ciekłym azocie, w odpowiednio przygotowanych pomieszczeniach, zarejestrowanych jako banki komórek macierzystych. Dzięki swoim właściwościom mogłyby zostać użyte do odtworzenia uszkodzonych tkanek w późniejszym życiu dziecka - bez ryzyka odrzucenia ich przez układ odpornościowy. Przy odpowiedniej stymulacji można by wyhodować z nich dowolny narząd lub strukturę (np. naczynie tętnicze), a dzięki zgodności z układem odpornościowym dziecka mógłby on zostać przeszczepiony nawet bez konieczności przyjmowania leków zapobiegających odrzuceniu.

Komórki macierzyste mają zdolność podwojenia swojej liczby w ciągu 36 godzin. Tak olbrzymie tempo umożliwia także ich szybką hodowlę. Może to stanowić przełomowy sposób na zabezpieczenie zdrowia dziecka i jego najbliższej rodziny, bo te cenne komórki już nigdy później nie będą produkowane przez organizm. I - co szczególnie ważne - w chwili narodzin dziecka mogą zostać pobrane w sposób nieinwazyjny.

Czy tylko moda?

Ostatnio bardzo popularne staje się izolowanie komórek macierzystych - na wszelki wypadek. Można nawet mówić o pewnej modzie na przechowywanie komórek macierzystych - tych pobieranych z krwi pępowinowej. Usługi takie oferują komercyjne banki komórek macierzystych, które dają rodzicom pewnego rodzaju „zabezpieczenie” przyszłości ich dziecka w sytuacji, kiedy dostępne metody leczenia mogłyby okazać się nieskuteczne. Bank komórek macierzystych to miejsce, gdzie przez długie lata można składować zamrożone komórki pobrane z krwi pępowiny i łożyska. Komórki te przechowywane są w ciekłym azocie w temperaturze minus 190°C. Przechowywanie niepowtarzalnych komórek macierzystych z krwi pępowinowej gwarantuje, że ich potencjał rozwojowy będzie zawsze dostępny dla dziecka, co znaczy, że w razie potrzeby komórki rozmraża się i wykorzystuje do celów leczniczych.

Ceny, jakie oferują banki komórek są dość jednolite, a szczegółowe informacje udzielane są dzięki bezpłatnym infoliniom. Rodzice pragnący przechować da swojego dziecka krew pępowinową muszą się liczyć z wydatkiem rzędu 2500 - 3000 tys. złotych.

Trzeba jednak otwarcie powiedzieć, że banki komórek macierzystych to pewnego rodzaju moda – szczególnie wśród bogatych osób. Wielu rodziców ma natomiast żal, że nie stać ich na tego rodzaju zabezpieczenie dla własnej pociechy. I tu z pomocą przychodzą statystyki. Otóż na świecie odnotowano dotychczas zaledwie 17 przypadków wykorzystania krwi pępowinowej na własne potrzeby. W Polsce nie zdarzyło się to do tej pory ani raz.


Zdaniem wielu lekarzy i etyków działalność banków komórek jest kontrowersyjna. Twierdzą oni, że nie ma żadnych danych uzasadniających celowość tworzenia tego rodzaju miejsc umożliwiających przechowywanie krwi pępowinowej, bowiem prawdopodobieństwo wykorzystania jej do leczenia dziecka jest bardzo niewielkie. Problemem może się również okazać się ilość przechowywanej krwi - wiadomo, czy pobrana dawka będzie wystarczająca do skutecznej terapii.

Aspekt bioetyczny izolowania i przechowywania komórek macierzystych

Od momentu odkrycia komórek macierzystych toczy się nieustanna dyskusja etyków i filozofów na temat ich wykorzystywania w terapii medycznej. Największe kontrowersje budzą sposoby pozyskiwania niezróżnicowanych komórek, które w hodowli in vitro oraz po wszczepieniu do organizmu mogą przekształcić się w różnego typu tkanki. Na obecnym etapie rozwoju medycyny uzyskiwanie i zastosowanie komórek macierzystych z krwi pępowinowej dorosłego organizmu jest stosunkowo trudne. Co więcej, wydaje się, że pobrane od dorosłych osobników komórki wykazują tendencję do zbyt szybkiego starzenia się, czego natomiast nie stwierdza się, pobierając materiał z pępowiny.

Wielu badaczy uważa, że najlepszym źródłem komórek macierzystych mogą być komórki pochodzące z węzłów zarodkowych wczesnego zarodka ludzkiego. Materiałem biotechnologicznym szczególnie predysponowanym do badań i dalszego wykorzystania mogą być nadliczbowe zarodki powstałe przy zapłodnieniu pozaustrojowym oraz na drodze klonowania. Komórki macierzyste uzyskane przez klonowanie wydają się szczególnie cenne, ponieważ ich zastosowanie pozwoliłoby uniknąć ryzyka odrzucenia przeszczepu. Taki sposób pozyskiwania materiału budzi jednak olbrzymie kontrowersje. A dopóki nie zostaną do końca poznane możliwości komórek macierzystych, tak długo wątpliwości i obawy pozostaną.

Rodzicom pozostaje więc śledzić bieg wypadków. Zapewne ci, których na to stać, skuszeni reklamami będą nadal oddawać krew pępowinową do banków. Ci zaś, którzy nie są przekonani do pomysłu lub po prostu nie mają na to pieniędzy, nie powinni się zamartwiać -  przy obecnym stanie wiedzy i rozwoju technologicznym prawdopodobieństwo wykorzystania komórek macierzystych jest naprawdę znikome.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

ela
2010-06-17

Witam wszystkich.
Skoro prawdopodobienstwo wykorzystania komorek macierzystych jest obecnie znikome to po co placic duze pieniadze za przechowywanie krwi pepowinowej? Czy nie lepiej spozytkowac te pieniadze na jakis inny cel?
Pozdrawiam .Ela.

~ela

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55