Niepłodność kobieca

autor: Aleksandra Budner , 2009-05-21
Niepłodność kobieca
Problem niepłodności może dotyczyć w takim samym stopniu kobiet, co mężczyzn. Jak wykazują badania, przyczyny natury fizjologicznej schorzenia są udziałem 40% kobiet i 40% mężczyzn; w 20% oboje partnerzy są niepłodni lub nie mogą mieć dziecka z innych przyczyn, trudnych do ustalenia. Żadna kobieta nie powinna czuć się winna w sytuacji, gdy nie może zajść w ciążę. Powody są zwykle niezależne od niej, a schorzenie możliwe do wyleczenia. Im wcześniej nastąpi diagnoza, tym szybciej poddasz się leczeniu. Głowa do góry! Najważniejsze to wierzyć, że się uda!

W kwestii kobiecych problemów z płodnością duży wpływ ma wiek przyszłej mamy. Kobiety już od 30. roku życia tracą zdolności potrzebne do poczęcia dziecka, by po 40-stce utracić je prawie całkowicie. Dlatego warto pomyśleć o potomstwie znacznie wcześniej, gdyż najlepszy wiek rozrodczy kobiety to 20–28 lat. Do tego dołączają inne czynniki, takie jak: tryb życia, praca, kondycja fizyczna i psychiczna przyszłej mamy. Są to elementy, które w krótkim czasie można zmienić i tym samym zwiększyć możliwości zajścia w ciążę.

Istnieją także inne powody niepłodności u kobiet, można pokusić się o stwierdzenie, że znacznie poważniejsze. Są to przede wszystkim zmiany zachodzące w organizmie na tle chorobowym lub wady wrodzone niektórych narządów.

Podstawowe przyczyny kobiecej niepłodności

1. Nieprawidłowości w budowie lub funkcji narządów rodnych

  • przegroda macicy – jej występowanie jest najczęstszą wadą anatomiczną kobiet. Pojawia się ona jeszcze w rozwoju płodowym i także wtedy powinna w naturalny sposób zaniknąć. Jeżeli natomiast nadal jest obecna, to powoduje deformację macicy, a w konsekwencji wpływa na problemy z zapłodnieniem lub z zagnieżdżeniem się jaja płodowego (co często kończy się poronieniem);
  • niedorozwój macicy;
  • tyłozgięcie macicy – jest to nieprawidłowe położenie tego narządu w miednicy mniejszej, nadmierne jej odchylenie ku tyłowi. W przypadku tej patologii macica skierowana jest w kierunku zagłębienia odbytniczo-macicznego. Tyłozgięcie częściej powoduje niepłodność i poronienia nawykowe;
  • choroby zapalne miednicy mniejszej – około 20% kobiet z tego typu schorzeniem jest niepłodna. Powstaje ono np. na skutek zakażenia Chlamydia Trachomatis czy rzeżączką – bakteriami przenoszonymi drogą płciową. Przewlekłe czy ostre zapalenie miednicy może po jakimś czasie doprowadzić do bliznowacenia, powstania ropni i dysfunkcji jajowodów, a tym samym do niepłodności;
  • podwójna szyjka macicy;
  • podwójna pochwa – nieprawidłowość powstaje w wyniku zaburzeń przewodów Müllera jeszcze w okresie rozwoju embrionalnego;
  • bliznowate pozapalne zmiany szyjki macicy;
  • niedorozwój jajowodów;
  • obustronna niedrożność jajowodów – dotyka ok. 25% kobiet i jest spowodowana zwykle wcześniejszymi infekcjami, np. zapaleniem przydatków. Powstają wówczas zgrubienia ścian jajowodów, a w nich zrosty, które na podobieństwo zapory odcinają plemnikom drogę do komórki jajowej; wada może być spowodowana leczeniem przeciwnowotworowym bądź czynnikami immunologicznymi;
  • wady w budowie jajników;
  • mięśniaki macicy – raczej rzadko są przyczynami niepłodności, tylko wtedy, gdy swoimi rozmiarami zmniejszają lub wypełniają światło macicy, uciskają i blokują jajowody, zmieniają położenie szyjki macicy;
  • endometrioza – choroba ta charakteryzuje się obecnością czynnych struktur błony wyścielającej macicę, poza jej jamą. Mogą one pojawić się w różnych częściach ciała: w przestrzeni odbytniczo-pochwowej, na jajnikach, w pochwie, w okolicy jelit lub otrzewnej, a nawet w płucach czy mózgu. Ogniska te reagują na hormony wydzielane podczas menstruacji tak samo, jak błona śluzowa wyścielająca macicę, czyli złuszczają się i krwawią, a krew – nie mając ujścia – gromadzi się i przyczynia do powstania guzów. Powstające zmiany rosną i stanowią blokadę dostępu do komórki jajowej.


Aberracje w obrębie narządów rodnych mogą stanowić wady wrodzone bądź wynikać z wcześniejszych powikłań, zapaleń, infekcji dróg rodnych, czy zabiegów chirurgicznych.
 
2. Problemy hormonalne

  • zahamowanie bądź zaburzenie owulacji – najczęściej jest skutkiem wad hormonalnych i zaburzeń jajeczkowania (niezdolnością pęcherzyka do pęknięcia, wzrastania pustego pęcherzyka, kłopotami z uwalnianiem komórki jajowej z pęcherzyka w trakcie owulacji);
  • nieprawidłowe dojrzewanie komórki jajowej;
  • zespół policystycznych jajników (PCO) – polega na zachwianiu prawidłowego działania hormonów, na skutek nadmiernego wytwarzania przez jajniki męskich hormonów płciowych, tzw. androgenów. Poziom LH (hormonu luteinizującego) jest podwyższony, a FSH (hormon folikulotropowy) obniża się, co wpływa na zaburzenia wzrostu i dojrzewania żeńskich pęcherzyków płciowych. PCO może powodować liczne torbiele w okolicy jajników;
  • hiperprolaktynemia – czyli wysokie stężenie prolaktyny w organiźmie, co u kobiety (oddziałując na gonady) może powodować niedobór estrogenu i progesteronu (żeńskich hormonów płciowych) produkowanych przez jajniki, zmiany ich proporcji bądź nadmierne wydzielanie męskiego hormonu płciowego – testosteronu.


Stwierdza się je aż u 40% kobiet. Często przebiegają bezobjawowo, dlatego większość kobiet nawet nie zdaje sobie sprawy z problemu.

3. Problemy immunologiczne

Zaburzenia polegają na tym, że układ odpornościowy kobiety uznaje męskie nasienie za zagrażający czynnik obcy i dlatego przeciwciała „atakują” i niszczą plemniki, co uniemożliwia zapłodnienie komórki jajowej.  

4. Czynniki ryzyka niepłodności kobiet:

  • choroby układowe: cukrzyca, choroby układu krążenia, niedokrwistość, przewlekłe choroby układu oddechowego, gruźlica, choroby tarczycy i nerek;
  • infekcje spowodowane stosowaniem wkładek wewnątrzmacicznych lub komplikacje pooperacyjne;
  • czynniki środowiskowe – należą do nich: zanieczyszczenia środowiska (kadm, ołów), nadmierny hałas, promieniowanie radioaktywne (rad, kobalt), prenatalne stosowanie stilbestrolu;
  • stosowanie niektórych leków: morfina (i jej pochodne), kokaina, amfetamina (i inne narkotyki), chinina, estrogen (w dużych dawkach), antydepresyjne, neuroleptyczne i cytotoksyczne;
  • styl życia – przede wszystkim stosowanie używek (papierosy, narkotyki, alkohol); otyłość, zła dieta, brak ruchu;
  • aspekty psychologiczne – są niezwykle istotne w przypadku planowania potomstwa. Zdarza się bowiem, że złe samopoczucie, nadmierny stres, zdenerwowanie bywają przyczynami niepłodności. Także otoczenie, aspekty społeczne, religijne, relacje w pracy mogą wywoływać presję, która zaburzy działanie hormonów. Dzieje się tak u ok. 30% par starających się o dziecko.

Diagnostyka niepłodności u kobiet

W przypadku niepłodności bardzo ważne jest wczesne zdiagnozowanie problemu i poznanie jego źródła, dzięki czemu rozszerzają się możliwości wcześniejszego wyleczenia. Dotarcie do przyczyny zaburzeń płodności wskaże na metody leczenia i terapię. Skuteczność metod zależna jest nie tylko od ich rodzaju, trafności, podawanych lekarstw, ale także od indywidualnych cech organizmu człowieka.

Diagnostyka w przypadku:

1. Nieprawidłowości w budowie lub funkcji narządów rodnych:

  • podstawowe badanie ginekologicznego i USG – możliwe jest wychwycenie większości zmian w budowie anatomicznej narządów rodnych kobiety;
  • histerosalpingografia (HSG) – badanie pomagające w ocenie narządów i drożności jajowodów. Wykonuje się je przed owulacją, po wystąpienie krwawienia miesiączkowego. Jest to nieinwazyjna metoda pozwalająca na ogląd budowy macicy i wykrycie ewentualnych wad wewnętrznych (polipy, mięśniaki, zrosty), a także ocenę drożności jajowodów;
  • histeroskopia – zabieg ten wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, dlatego przeprowadza się go po HSG, w celu uzyskania pełniejszego obrazu wnętrza macicy. Pozwala on również na wykrycie endometriozy i patologicznych zmian w jajowodach;
  • laparoskopia – jest to zabieg operacyjny, przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym, który pozwala na bliższą ocenę sprawności jajowodów. Stosuje się go wtedy, gdy w badaniu HSG stwierdzono nieprawidłowości w transporcie komórki jajowej. Dzięki tej metodzie można również sprawdzić stan jajników i macicy mniejszej. Jest to jedyny zabieg umożliwiający wykrycie ognisk endometrium (endometrioza).


2. Problemów hormonalnych:

Badania cykli miesiączkowych i występowania owulacji – są niezbędne dla stwierdzenia prawidłowości krwawień i występowania jajeczkowania. W tym celu przeprowadza się:

  • pomiar temperatury – jeżeli w drugiej części cyklu miesiączkowego następuje wzrost temperatury oraz utrzymanie się jej przez ok. 10–12 dni, świadczy to o występowaniu owulacji;
  • USG przezpochwowe;
  • ocena gonadotropin przysadkowych (FSH – odpowiedzialnego za dojrzewanie komórki jajowej oraz LH – dodatkowo powodującej wolnienie komórki z pęcherzyka Graafa), a także poziomu stężenia prolaktyny (PRL – istotna do przebiegu owulacji).


3. W przypadku problemów immunologicznych:

W tym przypadku pobiera się i analizuje śluz szyjki macicy w celu sprawdzenia, czy produkuje przeciwciała skierowane przeciw męskiemu nasieniu.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Yoanna
2009-09-10

A czy to prawda, że bardzo długie stosowanie antykoncepcji hormonalnej (np. klika lub kilkanascie lat) moze byc jedna z przyczyn nieplodnosci? Bo w artykule nic o tym nie pisze.

Yoanna
Nela28
2009-09-29

Droga Yoanno, kiedys zapytalam o to samo swoja pania doktor- powiedziala ze jesli jestesmy zdrowe, wszystkie badania sa w porzadku i systematycznie robimy badania to nie ma zadnych przeciwskazan do stosowania dlugoletniej antykoncepcji- wszystko zalezy od twojego organizmu :) Polecane sa jednak 1-lub 2-miesieczne przerwy w stosowaniu tabletek hormonalnych raz na jakis czas- najlepiej zeby o tym zdecydowal Twoj lekarz :)pozdrawiam :)

Nela28
renia
2009-10-08

Kazdy ginekolog powie tak jak ten Neli28. A ja mysle,ze o prawdziwym wplywie srodkow antykoncepcyjnych dowiemy sie za kilka,kilkanascie lat.
Obecne srodki maja mniej inwazyjny wplyw na organizm kobiety niz te ,ktore produkowano dawniej ale mimo wszystko jakis maja.

renia
domi
2009-10-11

Problemy z plodnoscia moga dotyczyc kazdej kobiety.Czasem jest to przemeczenie ,stres lub wady wrodzone narzadow.Wlasciwa diagnoza i odpowiednio wczesniej podjete leczenie to podstawa do zwalczenia nieplodnosci.Jest jeszcze cos o czym nalezy pamietac.Powtorze slowa zawarte w artykule NAJWAZNIEJSZE TO WIERZYC ,ZE SIE UDA.

domi
ela
2010-05-28

Witam wszystkich.
Wiara w powodzenie leczenia to juz polowa sukcesu.Rozumiem ,ze trudno o wiare gdy dlugoletnie leczenie i starania wydaja sie na nic bo nie przynosza efektu czyli ciazy ale nie wolno sie poddawac.Dobrze o problemie dyskutowac na forach czy tez w kregu kobiet o podobnych problemach wtedy latwiej o podtrzymanie na duchu.Mozna przeciez spotkac tam kobiety ,ktorym sie udalo.
Pozdrawiam. Ela.

~ela
zabka300
2010-07-14

Powiem wam, ze ostatnio po badaniach dwie moje kolezanki maja problemy z plodnoscia. Chyba coraz powazniejszy i czestszy to problem...

zabka300
zabka300
2010-07-14

Powiem wam, ze ostatnio po badaniach dwie moje kolezanki maja problemy z plodnoscia. Chyba coraz powazniejszy i czestszy to problem...

zabka300
kinga
2010-09-10

Witam.
Ja tez mam wrazenie ,ze skala problemu sie zwieksza. A moze tylko tak sie wydaje bo zaczelo sie wiecej na ten temat mowic i przestal juz byc to temat tabu?
Kinga

~kinga
guarana
2010-10-08

No dobra, a powiedzcie mi czy wiecie coś na temat diety, która ma przeciwdziałać niepłodności. Coś takiego na pewno istnieje, ale chciałabym poznać szerszy aspekt takiej metody m.in. jak to działa i na czym mniej więcej polega.

~guarana
Estelle
2010-10-08

Dieta na pewno ma wpływ na płodność. Niektóre pary planując dziecko już na parę miesięcy wcześniej zmieniają nawyki żywieniowe. Słyszałam że zdarzają się zaburzenia owulacji na tle metabolicznym. Czytałam w przewodniku pacjenta kliniki Vimed że do czynników wpływających na zaburzenia owulacji zalicza się między innymi:
-stosunek tłuszczów mono-nienasyconych do trans w diecie
-spożycie białka, węglowodanów, nabiału
-ilość żelaza w diecie
-dodatkowa suplementacja witamin
-wskaźnik masy ciała (BMI)
-aktywność fizyczna.
Ta klinika leczy niepłodność stosując metody naturalne i nowoczesne zdobycze medycyny. Wiem że można zamówić u nich specjalną dietę płodności opracowaną na podstawie badań krwi i dopasowaną do indywidualnego profilu immunologicznego. Więcej na pewno można wyczytać na ich stronie.

~Estelle

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
PCO
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55