Objawy płodności – czy znasz je wszystkie?

Cykl miesiączkowy pod względem płodności dzielimy na 3 fazy:

a)  fazę przedowulacyjną – niepłodności względnej;

b)  fazę około owulacyjną – płodności;

c)  fazę poowulacyjną – niepłodności bezwzględnej.

W okresie płodnym, w organizmie kobiety, występuje wysoki poziom estrogenów, który osiąga swój szczyt przed momentem jajeczkowania. Tuż po nim poziom estrogenów obniża się, natomiast wzrasta poziom progesteronu. W przypadku każdej zdrowej kobiety na podstawie objawów płodności można wyznaczyć fazę sprzyjającą zapłodnieniu.

Do głównych objawów płodności zaliczamy:

1. Zmiany podstawowej temperatury ciała (PTC) – temperatura ciała jest całkowicie indywidualna dla każdej kobiety, dlatego należy ją regularnie mierzyć, by dostrzec jej wzrost lub spadek. Tuż po miesiączce powinna być niska i utrzymywać się na takim poziomie do następnej owulacji. Podczas niej temperatura ciała szczytuje, a różnica sprzed owulacji i w trakcie jej trwania powinna wynosić co najmniej dwie kreski (0.2°C). Taka wartość będzie się utrzymywała do aż do miesiączki.

Należy pamiętać, że mogą wystąpić pewne odchylenia od planowanej temperatury, spowodowane przeziębieniem, różnorodnym bólem, zwiększonym wysiłkiem fizycznym i innymi przyczynami. Jeśli jednak przy normalnym, długotrwałym pomiarze temperatury, nie będzie się ona podwyższać (co może świadczyć o braku owulacji), bądź po owulacji będzie się obniżać bez konkretnej przyczyny, należy niezwłocznie udać się do ginekologa, który przepisze kurację hormonalną lub podejmie inne kroki;

2. Zmiany śluzu szyjkowego – u niektórych kobiet śluz pojawia się tuż przed owulacją i jeszcze kilka dni po niej, u innych jest obecny przez cały cykl. W zależności od dnia, można podzielić go na płodny i niepłodny. Śluz pozwalający na zapłodnienie jest przejrzysty, szklisty o konsystencji lepkiej, ciągnącej się. Daje on uczucie wilgotności, a niekiedy zawiera domieszkę krwi, która świadczy zwykle o momencie owulacji. Śluz o cechach wysokiej płodności jest najodpowiedniejszym środowiskiem dla plemników, gdyż umożliwia ich większą ruchliwość i dojrzewanie do zapłodnienia;

3. Zmiany w szyjce macicy – po miesięcznych krwawieniach szyjka macicy jest twarda i nisko ułożona. W miarę zbliżania się do momentu owulacji, robi się miękka, podwyższa się i otwiera. W takiej sytuacji plemnikowi dużo łatwiej jest dostać się do macicy, a potem do jajników, gdzie umiejscowiona jest dojrzała komórka jajowa. Po owulacji szyjka macicy wraca do punktu wyjścia, ponownie się obniża, twardnieje i zamyka. Zmiany w szyjce macicy można zbadać samodzielnie, poprzez włożenie do pochwy dwóch palców (wskazującego i środkowego).

Oprócz trzech podstawowych objawów płodności, istnieją jeszcze dodatkowe. Jednak nie występują one u wszystkich kobiet, a także we wszystkich cyklach tej samej kobiety. Warto je znać, ponieważ często pomagają w określeniu właściwych dla zapłodnienia dni. Są to:

• ból owulacyjny – pojawia się przed owulacją i umiejscawia w dolnej części podbrzusza. Trwa zwykle od kilku minut, nawet do dwóch dni przed jajeczkowaniem. Jest to charakterystyczne napięcie bądź kłucie w dole brzucha, o różnym nasileniu. Ból ten spowodowany jest drażnieniem otrzewnej przez płyn wydostający się z pęcherzyków Graafa podczas owulacji;

• plamienie okołoowulacyjne – jest wywołane nagłym spadkiem poziomu estrogenów. Nie jest tak intensywne jak w czasie miesiączki, ale da się je zauważyć. Niekiedy potrzebne jest stosowanie podpasek bądź wkładek higienicznych; 

• wrażliwość piersi – objawia się wzmożonym napięciem w piersiach pojawiającym się w fazie okołoowulacyjnej, co jest skutkiem wysokiego poziomu estrogenów;

• obrzęki ciała, sromu – spowodowane zatrzymaniem wody w organizmie;

• kłucie i podolewanie żylaków – występujące tylko w okresie około owulacji;

• częste oddawanie moczu – towarzyszące jedynie owulacji, w przeciwnym razie może wskazywać np. na zapalenie pęcherza;

• powiększenie pachwinowych węzłów chłonnych;

• zmiany skórne – wypryski, drobne krostki, przejściowe kłopoty z pielęgnacją skóry;

• zmiany nastroju – charakteryzują się wzmożoną pobudliwością, zniecierpliwienie i nadwrażliwość.

Wszystkie wyżej wymienione objawy mogą wskazywać na okres płodności organizmu. Należy jednak podchodzić do nich bardzo rozsądnie i wytrwale obserwować zmiany zachodzące w organizmie. Te spostrzeżenia są niezastąpionym źródłem wiedzy na temat kobiecego organizmu i nieocenioną pomocą w świadomym planowaniu macierzyństwa.