Skutki niedoboru witamin w okresie ciąży

autor: lek. med. Witold Kłosiński , 2009-05-25

Ponieważ w dzisiejszych czasach już nie tylko mężczyźni, ale również kobiety rzucają się w wir pracy zawodowej i kariery, domowe, pieczołowicie przygotowywane jedzenie odeszło do lamusa. Liczy się czas. A czas to potrawy i dania gotowe, najlepiej - dostępne w trzy minuty. Co prawda część z pań rzeczywiście stara się dbać o dietę i spożywać produkty nieprzetworzone, czyli zdrowe, mimo wszystko jednak niedobór witamin jest problemem występującym powszechnie. Dodatkowo - stosowana przez coraz młodsze kobiety antykoncepcja również może powodować braki w niezbędnych organizmowi składnikach mineralnych. Dotyczy to szczególnie witaminy B12 i kwasu foliowego.

Witaminy są związkami organicznymi, które są niezbędne do zachowania zdrowia oraz prawidłowego przebiegu wszystkich procesów metabolicznych zachodzących w naszym organizmie. Nie należą one ani do białek, ani do tłuszczy, ani do cukrów. Witaminy nie są źródłem energii. Są natomiast niezbędnymi elementami enzymów, są odpowiedzialne za liczne procesy wewnątrzustrojowe, za regenerację i wzrost tkanek, i wreszcie - zdrowe oraz prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. W okresie ciąży ich rola jest olbrzymia.

Niedobory witamin mogą prowadzić nawet do uszkodzenia płodu. Niedobór lub brak poszczególnych witamin powoduje zaburzenia fizjologiczne (utrata homeostazy), nazywane hipowitaminozami (niedoborem witamin w organizmie) i awitaminozami (zupełnym brakiem witamin w organizmie).

Dieta kobiet ciężarnych jest szczególnie ważna i to zarówno w trakcie ciąży, jak i podczas karmienia. Bardzo istotnym elementem opieki przedporodowej jest ustalenie ewentualnych niedoborów i ich uzupełnienie oraz ustawienie odpowiedniej diety bogatej we wszystkie niezbędne substancje, w tym witaminy. Dieta powinna być pełnowartościowa i wysokoenergetyczna. Musi być urozmaicona i zróżnicowana. Posiłki powinny być spożywane częściej, ale w mniejszych porcjach. Dodatkowo ciężarna powinna spożywać regularnie owoce, warzywa i produkty zbożowe. Racjonalna dieta w tym okresie powinna dostarczać odpowiednią ilość energii, a także zawierać niezbędne składniki odżywcze, czyli tłuszcze, białka, węglowodany, witaminy oraz minerały.

Przy rozpisywaniu diety dla ciężarnej, czynnikami branymi pod uwagę są: waga, wzrost, wiek, tendencje do nadwagi, otyłość w rodzinie (predyspozycje genetyczne), aktywność fizyczna, styl życia.

Dodatkowej podaży energii w diecie wymagają te z pań, u których spadek masy ciała w trakcie karmienia piersią przekroczył normy przyjęte dla ich wieku i wzrostu oraz dla matek karmiących więcej niż jedno dziecko. Poniżej w tabeli przedstawiam skutki niedoboru witamin. Przy dużych niedoborach każdy z niżej wymienionych objawów może wystąpić u kobiety ciężarnej, dodatkowo podane jest zapotrzebowanie w okresie ciąży i karmienia na poszczególne witaminy.

Witamina	Objawy niedoboru	Występowanie	Zapotrzebowanie
Kwas foliowy	Niedobór u ciężarnej może powodować poważne wady wrodzone szczególnie układu nerwowego. Może doprowadzić do anemii i objawów żołądkowo-jelitowych	Warzywa liściaste, ziarna zbóż, rośliny strączkowe, wątroba, drożdże, suche kiełki, soczewica, pomarańcze, pełnoziarniste pieczywo, buraki, szpinak	Ciężarne – 420 µg/dobę Karmiące – 550 µg/dobę
Witamina B12	Najczęściej u jaroszy, u osób ze schorzeniami związanymi z nieprawidłową produkcją czynnika IF w żołądku lub zaburzeniami wchłaniania w jelitach. Wśród objawów dominują niedokrwistość, zaburzenia żołądkowo jelitowe i brak apetytu, nudności i wymioty, zaburzenia neurologiczne (zaburzenia czucia, niezborność ruchów), zaburzenia wzrostu u dzieci	Wątroba, mięso, niektóre ryby, jaja, produkty mleczne, w mniejszym stopniu niełuskane ziarna zbóż, drożdże, fasola bób, orzechy	Ciężarne - 20-25 µg dziennie Karmiące - 15-20 µg dziennie
Witamina C	Krwawienia z dziąseł, zaburzeń trawienia, biegunki i anemia, szkorbut, łatwe pękanie naczyń i tworzenie się krwiaków oraz krwawienia z nosa, ból stawów oraz bóle mięśniowe, bladość skóry, długie gojenie się ran, problemy ze zrostem kości po złamaniach	Owoce dzikiej róży, czarna porzeczka, warzywa kapustne, ziemniaki, owoce cytrusowe, pomidory	Ciężarne – 85 mg/dobę Karmiące – 110 mg/dobę
Witamina A Rozpuszczalna w tłuszczach	Tak zwana kurza ślepota, czyli niewidzenie nocne, szorstka, sucha, pękająca skóra, suche, łamliwe włosy, podłużne bruzdowanie paznokci, suche spojówki oraz zmiany chorobowe na rogówce, wrażliwe, krwawiące dziąsła, zmniejszona odporność na zakażenia, uczucie przemęczenia	Wątroba, marchew, szpinak, liście pietruszki, sałata, pomidory, dynia, owoce (morele, melony)	Ciężarne -1200 µg dziennie Karmiące - 1550 µg dziennie
Witamina K Rozpuszczalna w tłuszczach	Najczęściej do niedoboru witaminy K dochodzi u osób mających uszkodzoną wątrobę, u noworodków, u chorych przewlekle przyjmujących antybiotyki oraz u osób z zaburzeniami wchłaniania lub nadmierną jej utratą. Podstawowym objawem niedoboru są krwawienia obecne w stolcu i moczu, oraz dość często krwawienia z dziąseł	Sałata, kabaczki, kalafior, wątroba i inne podroby	Ciężarne - 0,03 mg/kg masy ciała Karmiące – 0,035 mg/kg m.c.
Witamina D Rozpuszczalna w tłuszczach	Głównym objawem niedoboru witaminy D jest krzywica i osteoporoza. Dodatkowo powoduje choroby zębów, osłabienie wytrzymałości kości, osłabienie siły mięśni	Produkty mleczne, jajka, tran, wątroba	Ciężarne - 10 µg dziennie Karmiące -12 µg dziennie
Witamina E Rozpuszczalna w tłuszczach	Niedobór witaminy E może prowadzić do łatwiejszego pękania drobnych naczyń krwionośnych i powstawania wybroczyn i krwiaków, zmniejszenia zdolności rozrodczych, pogorszenia sprawności mięśnia sercowego, kruchości i suchości skóry	Kiełki pszenicy, ziarna zbóż, pieczywo razowe, ryż orzechy, soja, olej słonecznikowy, pestki słonecznika, warzywa oleiste, żółtka jaj kurzych	Ciężarne – 12 mg/dobę Karmiące – 15 mg/dobę
Witamina B6	Zmiany łojotokowe skóry, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (języka, kącików warg), niedokrwistość. Bardzo rzadko spotykany niedobór. Występuję w przypadkach ciężkiego niedożywienia	Nieoczyszczone ziarna pszenicy i kukurydzy, wątroba, ryby, drożdże, ziemniaki, podczas obróbki termicznej produktów (zamrażanie, zabiegi kulinarne, przemiał zbóż) dochodzi do znacznych strat witaminy	Ciężarne – 3 mg/dobę Karmiące – 3.3 mg/dobę
Witamina B1	Spotykany głównie u alkoholików. Uczucie rozbicia, osłabienia, zmęczenia i rozdrażnienia, bezsenność, zaburzenia pamięci i depresja, brak apetytu, oczopląs	Produkty zbożowe, ciemne pieczywo, płatki owsiane, mięso warzywa strączkowe, orzechy i drożdże, groch, fasola	Ciężarne – 2,0 mg/dobę Karmiące – 2,2 mg/dobę
Witamina B2	Rzadko spotykany niedobór w przypadkach ciężkiego niedożywienia. Objawy to zapalenie spojówek, stany zapalne narządów rodnych i zapalenie języka oraz zajady	Mleko i produkty mleczne, kasze gruboziarniste, ciemne pieczywo, chude mięso, wątroba	Ciężarne – 4 µg/dobę Karmiące – 4,2 µg/dobę

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Skomentuj

2009-09-16

Zanim zaszłam w ciąże i odstawiłam tabletki, brałam hormony przez dłuższy okres czasu, moja Pani doktor doradziła mi by już wtedy jak najlepiej dbac o swoj organizm bo to zaprocentuje w przyszłości. Dobrze sie odzywialam, nigdy nie zabraklo mi czasu na łykniecie dodatkowych witamin. teraz kiedy jestem juz szczesliwa mama wiem, ze byla to najlepsza decyzja jaka moglam podjac w tej kwestii :)))A potem m.in dzięki odpowiedniej diecie wrocilam dosyc szybko do sylwetki sprzed ciazy:)

raportuj

Basia25

2009-09-20

Ja ogolnie staram sie jesc duzo warzyw i owocow. Bywa ze biore jakies suplementy diety i witaminy.

raportuj

symbiosis11

2009-09-26

Bardzo dużo przyszłych mam ma niedokrwistość związaną z niedoborem żelaza, a to prowadzi do objawów stresu tlenowego czesto towarzyszącego ciaży.

raportuj

zabka300

2009-10-17

Każda przyszła mama musi bardzo zwracać uwagę na swój organizm. Należy kontrolować swoje samopoczucie i zdrowie. Witaminy to podstawa.

raportuj

Iwisia

2009-10-20

Wystarczy,ze co jakis czas zrobimy kontrolne badania aby upewnic sie czy niczego nam nie brakuje.Zawsze mozemy poratowac sie kompleksowym zestawem witamin stworzonym wlasnie dla kobiet w ciazy.Zanim jednak lykniemy jakis suplement diety zawsze wczesniej skonsultujmy to z naszym lekarzem prowadzacym.Awitaminoza moze przyniesc wiecej szkody niz pozytku.

raportuj

renia

2009-10-24

Witaminy sa bardzo wazne do prawidlowego funkcjonowania calego naszego organizmu a co dopiero gdy rozwija sie w nim malenkie dzieciatko. Niestety czasem zdrowe odzywianie sie nie wystarcza.Nie nalezy bac sie witamin w pastylkach tylko trzeba uwazac aby nie przesadzic z ich zazywaniem.Zwlaszcza kobieta w ciazy powinna brac witaminy pod kontrola lekarza i tylko takie ,ktore sa wlasnie dla niej przeznaczone.

raportuj

domi

2010-06-21

Witam wszystkich.
Zwlaszcza w ciazy witaminki sie przydaja .Nawet najzdowsze jedzenie nie zawsze jest w stanie pokryc naszego zapotrzebowania na witaminy. Po to sa stworzone specjalne suplementy dla kobiet w ciazy zeby uzupelnic niedobor witamin.
Pozdrawiam .Ela.

raportuj

~ela

2010-10-09

bardzo fajny artykuł. jestem teraz w 7 miesiącu ciąży i właściwie od początku biorę witaminy (teraz Feminatal Metafolin N 800 z DHA) i poza tym staram się dobrze i racjonalnie odżywiać. myślę, że dzięki temu wyniki badań mam w porządku i ogólnie dobrze się czuję. ale niektóre punkty z artykułu też wprowadzę do swojej diety i będę bardziej świadomie wybierać produkty spożywcze :)

raportuj

~Niki80

2010-11-23

ja zawsze starałam się jeść dużo warzyw i owoców, niemniej jednak przed ciążą zaczęłam brać feminatal metafolin - ze wzg. na zawartość w nim metafoliny, czyli łatwo przyswajalnego kwasu foliowego. oprócz tego ma jeszcze kilka najpotrzebniejszych witamin. i brałam feminatal przez całą ciążę i uważam, że dobrze robiłam :)

raportuj

~ania