Szkarlatyna – co należy o niej wiedzieć?

autor: Agnieszka Kęsek , 2013-11-04
Szkarlatyna – co należy o niej wiedzieć?
Szkarlatyna, znana także pod nazwą Płonica, to ostra choroba zakaźna wieku dziecięcego. Winę za zachorowania ponoszą bakterie – paciorkowce z grupy A. Dawniej wywoływała ogromny strach, często kończyła się śmiercią dziecka. Te czasy na szczęście już minęły. Dziś szkarlatyna nie jest groźna, ale wciąż dość powszechna. Jakie są jej objawy, jak wygląda leczenie i z którymi chorobami łatwo ją pomylić?

Czym jest szkarlatyna?

Szkarlatyna to typowa choroba wieku dziecięcego. Dziś nie wzbudza już takiego strachu jak niegdyś, gdy w wielu przypadkach (dokładnie - aż w jednym przypadku na cztery) zachorowania kończyły się tragicznie - śmiercią dziecka. Przed II Wojną Światową była najbardziej rozpowszechnioną dziecięcą chorobą. Obecnie metody leczenia są znacznie bardziej zaawansowane, a płonica to choroba, którą o wiele łatwiej wyleczyć (śmiertelność wynosi zaledwie 1%). Wciąż jest jednak dość powszechna, choć, jak się okazuje, znacznie mniej niż jeszcze dekadę temu.
Szkarlatyna to choroba bakteryjna, zakaźna, która występuje na całym Świecie. Wywołują ją paciorkowce z grupy A. Najwięcej zachorowań notuje się jesienią i zimą.

Jak można się zarazić?

Zakażenie następuje drogą kropelkową. Wystarczy nawet użyć tego samego ręcznika, ubrania czy pościeli - bezpośredni kontakt nie jest konieczny. Zarazić szkarlatyną można się nie tylko od osoby chorej, ale także od kogoś, kto już wyzdrowiał bądź od zdrowego nosiciela bakterii (choć to nie zdarza się często). Co ważne, dziecko może zostać zarażone przez osobę dorosłą, która choruje na „zwykłą" anginę paciorkowcową. To choroba, którą zna chyba każdy - występuje ona bardzo często zarówno u dorosłych, jak i dzieci.

Objawy

Pierwsze objawy występują od 2 do 5 dni od momentu zarażenia. Są nagłe i raczej nie sposób nie zauważyć, że z dzieckiem dzieje się coś niedobrego:

  • przede wszystkim pojawia się wysoka gorączka (39-40°C),
  • stan zapalny gardła, powiększone migdałki (czasem może to być nawet typowa angina ropna),
  • powiększone, bolesne węzły chłonne (szyjne).
  • osłabienie,
  • mogą pojawić się nudności i wymioty,

Bardzo charakterystycznym objawem szkarlatyny jest wysypka. Pojawia się po około 24 godzinach od ataku gorączki lub równocześnie z nią. Jest drobna i mocno czerwona (szkarłatna). Bardzo przydatne w diagnostyce i często podawane jest porównanie jej do czerwonych plamek - ukłuć, jakie postają po uderzeniu w skórę drucianą szczotką. Występuje przede wszystkim w ciepłych miejscach na ciele oraz w jego zgięciach - w pachwinach, zgięciach kolan i łokciach, na brzuchu oraz pośladkach i piersiach.

Dodatkowo, na policzkach skóra jest czerwona (blada pozostaje przestrzeń tzw. trójkąta Fiłatowa, czyli miejsce, którego granice wyznaczają kąciki ust oraz nos). Wysypka znika samoistnie po kilku dniach. Na jej miejsce pojawia się natomiast grubopłatowe łuszczenie się skóry - tzw. objaw retrospektywny.

Z jakimi chorobami łatwo ją pomylić?

Płonicę często myli się, przynajmniej do momentu wystąpienia wysypki, z anginą. Oprócz tego warto podczas diagnozowania zwrócić uwagę na takie choroby, jak:

  • odra,
  • różyczka,
  • zespół wstrząsu toksycznego,
  • choroba Kawasakiego (choroba występująca u małych dzieci, w której występuje gorączka i powiększenie węzłów chłonnych oraz wysypka).
  • zakażenie gronkowcem.

Leczenie

Szkarlatynę leczy się antybiotykiem. Najczęstszym wyborem jest penicylina lub jej pochodne, jednak gdy dziecko ma na nie alergię stosuje się makrolidy (to grupa antybiotyków, z których najstarszym jest erytromycyna). Lekarz zaleci odpowiednie dawkowanie. Podawania leku nie można przerwać nawet, gdy po kilku dniach wszystkie objawy znikną.

Powikłania po szkarlatynie

Jako, że szkarlatyna nie jest już tak groźna jak niegdyś, także i jej powikłania okazują się łagodniejsze i rzadsze. Ciężko też wyobrazić sobie sytuację, że dziecko z objawami szkarlatyny nie trafia pod opiekę lekarza. Są wszak tak dokuczliwe i wyraźne. Powikłania pojawiają się najczęściej na skutek nieodpowiedniego leczenia lub jego braku. Dzielimy je na tzw. wczesne - występujące zaraz po zakończeniu choroby (ropne zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie ucha środkowego, silne kłębuszkowe zapalenie nerek, paciorkowe zapalenie stawów) oraz późne (gorączka reumatyczna, która może doprowadzić do wystąpienia wad serca).

Czy szkarlatyna może wrócić?

Tak, na szkarlatynę można zachorować ponownie, ale na szczęście takie przypadki są bardzo rzadkie i związane najczęściej z niestosowaniem się do zaleceń lekarza (niewłaściwe dawki leku, zakończenie antybiotykoterapii zbyt wcześnie) lub kiedy dziecko ma styczność ze zdrowym nosicielem. Jednak zazwyczaj przechorowanie szkarlatyny jest równoznaczne z trwałym uodpornieniem.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Brak komentarzy.

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55