Tarczyca a ciąża

autor: Agata Cygan , 2010-10-14
Tarczyca a ciąża
Hormony tarczycowe odgrywają istotną rolę w czasie ciąży. W pierwszym jej okresie, kiedy płód nie wytwarza jeszcze własnych hormonów, ich właściwe stężenie stymuluje prawidłowy rozwój mózgu dziecka oraz budowę jego układu kostnego. Choroba tarczycy u matki wiąże się z ryzykiem pojawienia się zaburzeń czynności tego gruczołu także u noworodka. Kiedy jednak czynność tarczycy jest wyrównana (stężenie hormonów jest prawidłowe), choroba nie powinna wpłynąć na ciążę. Podstawą jest więc świadomość zachodzących we własnym organizmie procesów, która pozwala na ich kontrolę oraz ograniczenie, a nawet zupełne wyeliminowanie ich negatywnego wpływu na maluszka.

Dlaczego może być groźna?

Tak nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy są groźne dla każdego chorego, a lekceważenie tych schorzeń może skutkować nie tylko problemami w codziennym funkcjonowaniu, ale także zagrożeniem życia. Oba te stany chorobowe są szczególnie niekorzystne u kobiet w ciąży, ponieważ mogą wpłynąć negatywnie na stan płodu. Z tego też względu kobiety ze stwierdzonymi chorobami tarczycy, planując urodzenie dziecka, powinny być pod stałą kontrolą lekarza. Celem tego jest potrzeba utrzymania stężenia hormonów tarczycowych na odpowiednim poziomie. Są one niezbędne do prawidłowego rozwoju płodu. Odpowiadają za regulację wzrostu tkanek, warunkują powstanie niektórych enzymów, pobudzają dojrzewanie centralnego układu nerwowego i przyrost kości. Skutkiem niedoczynności może być więc upośledzenie umysłowe płodu oraz wady układu kostnego. Inną konsekwencją problemów z tarczycą może być przedwczesne odklejenie się łożyska, a niekiedy nawet poronienie. Nadczynność tarczycy może z kolei prowadzić do komplikacji innego rodzaju - nadciśnienia, stanu przedrzucawkowego oraz zmian w układzie sercowo-naczyniowym. Także i ta odmiana schorzenia może skutkować poronieniem oraz wadami płodu.

Kiedy ją zbadać?

Kobiety, które chorują bądź chorowały na tarczycę koniecznie powinny przebadać jej stan jeszcze przed zapłodnieniem, nawet jeśli tego rodzaju problemy występowały dawno.

Badania czynności tarczycy nie należą do tych, które zaleca się rutynowo kobietom ciężarnym. Istnieją jednak sytuacje, kiedy przeprowadzenie takiego badania jest wskazane. Objawami, które to sygnalizują są:

  • zbytnia senność, osłabienie,
  • wolna akcja serca,
  • nietolerancja na zimno,
  • obniżona temperatura ciała,
  • suchość i szorstkość skóry,
  • nadmierne przybieranie na wadze,
  • zaparcia,
  • tzw. wole, czyli powiększenie tarczycy.

Objawami nadczynności będą z kolei objawy przeciwne do powyższych, a więc:

  • drżenie mięśni,
  • kołatanie serca,
  • nietolerancja na ciepło,
  • zwiększona temperatura ciała,
  • wilgotna, gorąca skóra,
  • biegunki.

Oczywiście wystąpienie tego rodzaju objawów nie jest konieczne, żeby zlecić badanie u kobiet, które chorują bądź też chorowały na tarczycę przed zajściem w ciążę. Nawet jeśli u kobiety planującej ciążę, problemy z tarczycą występowały dawno, najlepiej, aby specjalista sam ocenił stan i funkcję gruczołu tarczycowego. Pozwoli to, w razie konieczności, zastosować odpowiednią terapię oraz zapobiec ryzyku poronienia, przedwczesnego porodu, niższej wagi noworodka oraz ewentualnej śmierci okołoporodowej. Innym powodem wykonania badania jest wcześniejsze poronienie, którego przyczyny nie udało się wówczas ustalić.

Nadczynność tarczycy w ciąży

Problemy z tarczycą mogą pojawić się dopiero w okresie ciąży. Przyczyną wystąpienia nadczynności tarczycy może być tzw. choroba Gravesa-Basedowa. Charakterystyczne jej objawy to: wole, wytrzeszcz oczu, obrzęk przedgoleniowy, niekiedy także obrzęk palców rąk i stóp oraz zgrubienie kości. Ponadto, rzadszymi przyczynami są gruczolak tarczycy (guzek), wole toksyczne guzkowe, zapalenie tarczycy, niepowściągliwe wymioty czy zaśniad groniasty (powstaje w wyniku nieprawidłowego zapłodnienia komórki jajowej). Powikłania, możliwe w efekcie wystąpienia nadczynności tarczycy w ciąży to:

  • poronienie,
  • przedwczesne oddzielenie się łożyska,
  • zastoinowa niewydolność serca,
  • wcześniactwo,
  • wewnątrzmaciczna hipotrofia płodu (zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu),
  • wewnątrzmaciczna śmierć płodu,
  • nadczynność tarczycy u dziecka.

Niedoczynność tarczycy w ciąży

Przyczyną niedoczynności tarczycy w ciąży może być tzw. przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy typu Hashimoto, niewłaściwa substytucja hormonalna (podawanie hormonów, zastępujących brakujące, które nie są stymulowane przez niewydolną przysadkę), stosowanie preparatów litu, niedoczynność podwzgórza lub przysadki, choroba Addisona oraz leki, takie jak metoklopramid, domperidon. W łagodniejszej postaci niedoczynności tarczycy nie prowadzi do bezpłodności, ale zwiększa ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego oraz porodu martwego płodu. Częstą przyczyną wystąpienia niedoczynności jest niedobór jodu. To niezwykle ważny składnik diety przyszłej mamusi. Jego zapotrzebowanie można uzupełnić jedząc ryby morskie (śledzie, makrele, łososie), owoce morza oraz pijąc niektóre (bogate w jod) gatunki wód mineralnych. Oczywiście zwiększone dawki jodu są zalecane dla wszystkich ciężarnych, z wyjątkiem tych, u których nie stwierdzono nadczynności tarczycy.

Badanie tarczycy w trakcie ciąży

Jeżeli badanie nie zostało wykonane przed zapłodnieniem, a stan organizmu sugeruje, że należy przyjrzeć mu się nieco dokładniej, można oczywiście przeprowadzić takie badanie w trakcie ciąży. Pamiętać jednak należy, że oznaczenie stężenia TSH (tyreotropininy), która pobudza tarczycę do produkcji nie wystarczy, gdyż jest ono w tym okresie (zwłaszcza w I trymestrze ciąży) fizjologicznie obniżone. Należy więc także zbadać stężenie fT3 (trójjodotyroniny) i fT4 (tyroksyny), czyli wolne frakcje hormonów tarczycy T3 i T4. Sterują one przemianą materii w narządach oraz tkankach organizmu. Oto prawidłowe wyniki badania:

  • fT3 - 2,0-4,0 pg/ml,
  • fT4 - 0,7-2,2 ng/100 ml.

Normy niekiedy różnią się od siebie, co jest skutkiem korzystania z różnych zestawów do oznaczeń, ale odczytanie wyników nie powinno sprawić problemu - zazwyczaj norma, z którą należy porównać wynik jest podana na karcie badań. Kobiety ciężarne z niedoczynnością mają obniżone stężenie fT3 i fT4, stwierdza się u nich ponadto wysoki poziom cholesterolu. Kobiety z nadczynnością mają z kolei wysokie stężenie fT4, obniżony poziom cholesterolu oraz niskie TSH.

Nie można zapominać, że wszelkie opisane powikłania są skutkiem braku leczenia nieprawidłowo funkcjonującej tarczycy. Prawidłowe leczenie, rozpoczęte we właściwym czasie (zaraz po wykryciu) może zupełnie wyeliminować ryzyko związane z ciążą i porodem chorującej kobiety.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wasze komentarze:

Gosia
2018-06-07

Witam. Czy jesli wykonywalam TSH, FT3,FT4 przed zaplodnieniem i wszystko miescilo sie w normie,czy powinnam powtorzyc badanie jest w 13 tyg ciazy nadal jestem senna?

~Gosia

Najpopularniejsze artykuły

Urlop ojcowski
Staraniowy

Przydatne placówki

Felietony
Nasi Partnerzy: Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Rozwoju Nauki i Promocji Zdrowia Przejdź na stronę IQON
Podmiot odpowiedzialny: International Science and Health Foundation, ul. Kunickiego 10, 30-134 Kraków, tel.: (12) 633 80 57, fax.: (12) 633 80 55