Umysł kontra ciało – kiedy psychika utrudnia poczęcie dziecka

Niepłodność psychiczna?

Pamiętajmy – o niepłodności można mówić, kiedy – pomimo regularnego współżycia przez okres minimum jednego roku, bez stosowania antykoncepcji – kobieta nie zachodzi w ciążę. Po upływie tego czasu para powinna poddać się skrupulatnym badaniom, które wykażą ewentualne przyczyny takiej sytuacji i podpowiedzą, jakie leczenie należy zastosować. Zazwyczaj dopiero po wykluczeniu czysto medycznego podłoża problemów z zajściem w ciążę zaczyna rozpatrywać się aspekty psychologiczne.

W Stanach Zjednoczonych od lat prowadzi się zakrojone na szeroką skalę badania na temat wpływu psychiki na poczęcie dziecka. W Polsce problem niestety bywa spychany na plan dalszy, o niepłodności mówi się zaś raczej tylko w kategoriach stricte biologicznych. A nadmierny stres, napięcie czy zła kondycja psychiczna mogą być przyczyną przejściowej niepłodności u prawie 30% par starających się o dziecko. Umysł i ciało ściśle są bowiem ze sobą powiązane. Nasza psychika może mieć wielki wpływ na zajście w ciążę i urodzenie zdrowego dziecka.

Wiele par nie zdaje sobie zaś sprawy z tego, że to właśnie ich psyche utrudnia poczęcie dziecka, a źródło problemów może tkwić nawet we wczesnym dzieciństwie. Na świadomym poziomie mężczyzna czy kobieta mogą bardzo mocno pragnąć dziecka, na poziomie podświadomym – z jakiś ukrytych przyczyn – umysł nie daje na to zgody. Trudność często stanowią także bariery emocjonalne i finansowe, nie pozwalające na zgłoszenie się do psychoterapeuty. W naszym społeczeństwie niestety w wielu przypadkach  wciąż pokutuje stereotypowe postrzeganie ludzi, którzy decydują się na terapię, jako chorych psychicznie.

Zrozumieć siebie

Psychiczne podłoże bezskutecznych starań o dziecko może być różnorakie: lęk przed ciążą, strach przed poronieniem, urodzeniem chorego dziecka czy też jego strata (problem ten najczęściej dotyka kobiet, które mają traumatyczne przeżycia związane z poprzednią ciążą), lęk przed zmianami, konflikty małżeńskie, depresja, nerwica, traumatyczne przeżycia z dzieciństwa, nieprawidłowe wzorce rodzicielskie, obawa kobiet o stanie się nieatrakcyjną, podświadomy lęk przed dorosłością. Do tego dochodzą problemy dnia codziennego – długotrwały stres, lęk przed utratą pracy, niespełnienie oczekiwań rodziny.

Jak więc widzimy – katalog ewentualnych przyczyn przejściowej niepłodności może odnosić się zarówno do kobiety, jak i mężczyzny. Tym bardziej dziwi fakt, że tak duża ilość par nieskutecznie starających się o dziecko setki razy odwiedza ginekologów, endokrynologów, andrologów, rozmaitej maści magów i szamanów, a często zapomina o wizycie u psychologa czy psychiatry. A to właśnie uświadomienie sobie złych emocji, odważne zmierzenie się z przeszłością, nazwanie trudnych przeżyć, zrozumienie ze strony partnera mogą pokonać barierę niepłodności i – co więcej – lepiej przygotować nas do dojrzałego rodzicielstwa.

Siła umysłu

Można podać wiele przykładów kobiet, które – po wielu latach leczenia niepłodności, kiedy lekarze już właściwie nie dają żadnych szans – zachodzą w ciążę. Liczne badania mówią bowiem o tym, że przesadne skupienie się na posiadaniu dziecka, podporządkowanie wszystkich myśli i działań temu jednemu celowi, sprowadzenie seksu do niemal mechanicznej czynności mogą utrudniać poczęcie dziecka. U wielu par to właśnie pewne „odpuszczenie sobie”, pogodzenie się z niemożnością posiadania dzieci, decyzja o adopcji lub zaprzestaniu dalszych starań skutkuje niemal natychmiastowym zajściem w ciążę.

Natura wyposażyła nas w pewne mechanizmy obronne, które czasem nie pozwalają na spłodzenie potomstwa. Silni, dojrzali, mający poczucie własnej wartości i atrakcyjności małżonkowie  stanowią odpowiednie „środowisko” dla nowego życia. Zmęczona, niestabilna emocjonalnie, zestresowana i przepracowana para może po prostu nie wydać potomstwa. Natura chroni się w ten sposób przed słabszymi jednostkami, a oprócz walorów biologicznych (szerokie biodra u kobiet czy sprawność fizyczna u mężczyzn) dużą rolę w zajściu w ciążę odgrywa właśnie dobra kondycja psychiczna małżonków.

Kiedy starania nie przynoszą skutku

Problemy emocjonalne mogą pojawić się też po długich i bezowocnych staraniach. Para maksymalnie koncentruje się wtedy na poczęciu dziecka. Ciąży ciągle nie ma. To rodzi frustrację i pogarsza kondycję psychiczną. Mogą pojawić się kłopoty małżeńskie. Co z kolei prowadzi do powstania podświadomej blokady przed poczęciem dziecka. W ten sposób koło się zamyka.

W czasie starań o dziecko wiele par zaczyna traktować seks jak nieprzyjemny obowiązek, którego jedynym celem staje się zapłodnienie.  Nawet więc jeśli już bardzo długo walczymy o potomstwo, skrupulatnie liczymy płodne dni, niemalże mechaniczne podchodzimy do współżycia – nie przestańmy czerpać radości z bycia razem, pielęgnujmy wzajemną przyjaźń, wspierajmy się – bo kiedy na teście pojawią się dwie upragnione kreski, może się okazać, że jesteśmy już obcymi dla siebie ludźmi…

   
***

Badania mówią, że tylko 40% par starających się o dziecko  deklaruje potrzebę kontaktu z psychologiem. Specjaliści alarmują, że profesjonalnej pomocy wymaga aż 90% par, które bezskutecznie walczą o potomstwo. Niepłodność czy nawet tymczasowe kłopoty z zajściem w ciążę mocno wpływają na społeczne funkcjonowanie. Osoby, które bezowocnie starają się o dziecko powinny być więc otoczone fachową opieką psychologiczną. Kiedy bowiem nasz umysł i nieuświadomione lęki utrudniają poczęcie dziecka – to właśnie pomoc specjalisty "od duszy" może zaowocować wymarzonym pozytywnym wynikiem testu ciążowego.