Urlop wychowawczy i Twoje prawa

autor: Marcin Bielowicz , 2009-07-20

Urlop wychowawczy jest naturalną kontynuacją urlopu macierzyńskiego. Pozwala on na stworzenie odpowiednich warunków do opieki nad dzieckiem. Można z niego skorzystać przy co najmniej 6-miesięcznym stażu pracy (wliczając poprzednie okresy zatrudnienia. Przysługuje on każdemu z rodziców, więc nie ma w tym przypadku problemu, jeśli to tata zamierza skorzystać z tej możliwości. Co więcej, oboje rodzice mogą się na niego zdecydować jednocześnie, chociaż taka sytuacja może trwać jedynie przez trzy miesiące.

Czas dla Was

Urlop wychowawczy przysługuje każdemu z rodziców oraz opiekunowi dziecka. Jest nim z kolei każdy pracownik, który podjął się opieki nad dzieckiem. Nie mają do niego prawa pracownicy zatrudnieni na umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Podczas gdy urlop macierzyński trwa nie dłużej niż 3 miesiące, długość urlopu wychowawczego to minimum 6 miesięcy. Może on trwać maksymalnie 3 lata, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 4 lat. Urlop wychowawczy, nie musi być wykorzystany w całości, jednak nie więcej niż w czterech częściach. Wyjątkiem jest przypadek, kiedy wychowujemy dziecko niepełnosprawne - wtedy można otrzymać nawet dodatkowe 3 lata urlopu. W tym przypadku górna granica wieku dziecka to 18 lat. Na każde dziecko przysługuje osobny urlop wychowawczy i nie ma w tej kwestii żadnych ograniczeń.

Barwy ochronne

Chociaż urlop wychowawczy jest kontynuacją urlopu macierzyńskiego, nie przysługuje on z mocy prawa, udziela się go tylko na Twój pisemny wniosek.

Chociaż urlop wychowawczy jest kontynuacją urlopu macierzyńskiego, nie przysługuje on z mocy prawa - udziela się go tylko na Twój pisemny wniosek. Powinno się w tym wniosku określić planowany okres czasu poświęcony na przerwę w pracy. Należy złożyć go najpóźniej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem urlopu. Można też złożyć wniosek po wypowiedzeniu przez pracodawcę umowy o pracę, ten jednak udziela go jedynie na czas do dnia rozwiązania umowy. Gdy więc jesteś zatrudniona na okres próbny, czas określony bądź potrzebny do wykonywania określonej pracy, otrzymujesz urlop nie dłużej niż do końca obowiązywania aktualnej umowy o pracę. Co ważne: umowa o pracę zawarta na czas określony, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. W tym przypadku jednak kobieta traci możliwość nabycia prawa do urlopu macierzyńskiego, jak i wychowawczego. Bo aby móc z nich skorzystać, trzeba być osobą zatrudnioną. Pracodawca nie ma też prawa rozwiązać umowy o pracę w okresie: od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia jego zakończenia. Jedynym wyjątkiem jest ogłoszenie przez niego upadłości lub likwidacji działalności, ewentualnie kiedy istnieją podstawy ku temu, aby rozwiązać umowę poprzez zwolnienie dyscyplinarne – a więc np. w przypadku popełnienia przez nas przestępstwa, utraty uprawnień do wykonywania zawodu, ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (na przykład podjęcie pracy w firmie konkurencyjnej - wbrew wcześniejszym ustaleniom).

Parasol ochronny w praktyce

Podczas urlopu wychowawczego można pracować, uczyć się, podejmować szkolenia - pod warunkiem, że nie przeszkadza to w opiece nad dzieckiem. Nie ma żadnego obowiązku informowania pracodawcy - w przypadku gdy pracujemy w innym miejscu - o tym fakcie, co nie zwalnia nas od zakazu pracy w firmie konkurencyjnej, jeśli podpisywaliśmy stosowne zobowiązania. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych finansuje w całości budżet państwa poprzez ZUS. W tym okresie pracownik ma także prawo do świadczeń zdrowotnych dla siebie i członków rodziny. Jeśli nie korzystamy z urlopu, można wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o jedynie obniżenie wymiaru czasu pracy. Obniżenie to nie może być niższe niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W tym czasie pracownik nie korzysta w pełni z ochrony stosunku pracy: pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Dlatego po upływie roku od dnia, w którym złożymy taki wniosek, nie będziemy korzystać z ochrony przed zwolnieniem. Pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego i wrócić do pracy w każdym czasie, za zgodą pracodawcy. Ma jednak obowiązek powiadomić go o tym co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy. Musimy zostać przyjęci do pracy na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku, a wynagrodzenie nie może być niższe od tego sprzed urlopu.

„Złote” widełki

Okres urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia. Dotyczy to wszystkich uprawnień, zależnych od stażu pracy. Jeśli wracasz do pracy po kilku latach urlopu, pracodawca powinien przeliczyć Twoją płacę i dostosować ją do aktualnego poziomu.

W czasie urlopu wychowawczego pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie, jednak pracownica, która urodzi dziecko, ma prawo do zasiłku rodzinnego. Przysługuje ono, gdy dochód na osobę nie przekracza 504 zł lub 583 zł w razie opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Okres urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia. Dotyczy to wszystkich uprawnień, zależnych od stażu pracy. Jeśli wracasz do pracy po kilku latach urlopu, pracodawca powinien przeliczyć Twoją płacę i dostosować ją do aktualnego poziomu. Należy się ona w takiej wysokości, jaka obecnie przysługuje na tym stanowisku, z którego odeszłaś na urlop.

15 razy minimalna

Co, kiedy dojdzie już do zwolnienia? Należy bronić swoich praw, które gwarantują, że rozwiązanie stosunku jest możliwe tylko i wyłącznie w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji miejsca pracy, ewentualnie w przypadku wspomnianych wcześniej przyczyn warunkujących zwolnienie dyscyplinarne. W sytuacji likwidacji zakładu pracy, który zatrudnia minimum 20 pracowników, należy się nam odprawa pieniężna. Stanowi ona wielokrotność ostatnich zarobków zwolnionego pracownika, jednak nie może być wyższa niż 15-krotność obowiązującej płacy minimalnej.

Kolejne dziecko w drodze

Urodzenie dziecka podczas przebywania pracownicy na urlopie wychowawczym nie przerywa tego urlopu. Po jego zakończeniu pracownica może wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie urlopu wychowawczego na kolejne dziecko. Ten jest związany wnioskiem i musi wyrazić zgodę. Jeżeli jednak pracownicy przysługiwał urlop macierzyński, to urlopu wychowawczego należy udzielić po jego zakończeniu.

drukuj poleć artykuł

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.