Prawa pacjenta na przykładzie kobiety ciężarnej

lek. med. Witold Kłosiński
2009-09-21
Prawa pacjenta na przykładzie kobiety ciężarnej
Dobrze jest poznać prawa, jakie przysługują pacjentom - zanim trafi się do szpitala. Większość szpitali i pracujących w nich lekarzy przestrzega Twoich praw. Rzadko mamy do czynienia z ewidentnym ich naruszeniem. Oto podstawowe prawa, które muszą być przestrzegane w każdej chwili Twojego pobytu w szpitalu. Są one w większości przedstawione na przykładzie kobiety ciężarnej.

§ Prawo do informacji

Prawo do informacji jest zagwarantowane każdemu obywatelowi konstytucyjnie w myśl prawa jednostki do stanowienia o sobie oraz do ochrony własnej integralności, w tym również cielesnej. Pacjent w szpitalu musi wiedzieć, kto jest lekarzem prowadzącym, kto będzie przeprowadzać planowany zabieg, jakie jest ryzyko zabiegu, jakie są jego ewentualne powikłania czy, wreszcie, jakie mogą być konsekwencje przy rezygnacji z zabiegu. Nawet o najdrobniejszych procedurach medycznych pacjent musi być szczegółowo i rzetelnie poinformowany. Dzięki temu może on podjąć w pełni świadomą decyzję. Chory ma prawo wiedzieć również, co mu dolega i, jeżeli oczekuje takiej informacji, obowiązkiem lekarza jest udzielenie mu odpowiedzi.

Kobieta ciężarna powinna być poinformowana np. o konieczności przeprowadzenia cesarskiego cięcia, jego ewentualnych powikłaniach. Powinna jej być udzielona rzetelna informacja w przypadku ryzyka ciąży powikłanej. Wszelkie odchylenia od fizjologicznego przebiegu ciąży lekarz prowadzący powinien również przedyskutować z ciężarną.

Pacjent ma prawo także dociekać, dlaczego otrzymuje te, a nie inne, lepsze (jego zdaniem) leki.
Pamiętać również należy, że na większości oddziałów ginekologiczno-położniczych pacjentki otrzymują arkusze tzw. „zgody świadomej”, w której są obszernie informowane o czekających je zabiegach i procedurach medycznych. W większości przypadków muszą one wyrazić również zgodę na poszerzenie zabiegu w jego trakcie w sytuacji, w której lekarz operujący widzi taką potrzebę. Nie jest to oczywiście uzgadniane z pacjentką.

§ Prawo do wyrażania zgody na wykonanie procedury zabiegowej

Prawo do wyrażenia zgody na jakąkolwiek procedurę medyczną koreluje bezpośrednio z wyżej wymienionym prawem do informacji. Raz podjęta decyzja nie jest ostateczna. Pacjent ma prawo wycofać swoja zgodę na każdym etapie leczenia.


W zasadzie do wykonania jakiejkolwiek procedury medyczno-zabiegowej wymagana jest zgoda pacjentki. W przypadku ciężarnych - muszą one być szczegółowo poinformowane przed porodem o ewentualnych procedurach dodatkowych, które mogą okazać się niezbędne w jego trakcie. Oczywiście należy zrozumieć i pamiętać, że w trakcie porodu ciężarne nie będą pytane czy wyrażają zgodę na przykład na nacięcie krocza. Jeżeli położnik widzi taką konieczność, to dla dobra matki i dziecka będzie to przeprowadzone. Kompleksowa informacja wraz z wyrażeniem zgody przez pacjentkę ma miejsce przed rozpoczętą akcją porodową. Potem decyzje podejmuje sam lekarz.

§ Prawo do poszanowania intymności i godności osobistej

Najlepszym przykładem definiującym to prawo jest sytuacja, w której ciężarna, rodząc w klinice, jest obserwowana przez kilkuosobowe grupy studentów. Decydując się na poród w klinikach akademickich, w większości przypadków ciężarne muszą się liczyć z taka sytuacją. Często też są informowane, że sytuacja taka może mieć miejsce. Jest to oczywiście konieczne i niezbędne dla prawidłowego kształcenia lekarzy, ale pamiętaj - zawsze możesz głośno powiedzieć „nie” i Twoja wola powinna być respektowana. Lekarze i położne powinny w każdej chwili dbać o dobro i godność pacjenta. Ciężarna ma być traktowana z szacunkiem. Personel medyczny musi przestrzegać jej prawa do intymności. Nie może być ona narażana na sytuacje, w których traci komfort i poczucie prywatności. Pamiętaj, że masz prawo wyrażać sprzeciw, kiedy coś Twoim zdaniem jest nie tak.

§ Prawo do opieki sprawowanej przez bliską osobę

Nikt nie ma prawa odmówić Ci kontaktów z najbliższymi. Sytuacje takie mogą mieć miejsce tylko wtedy, gdy zostaje wprowadzony na oddziale reżim epidemiologiczny lub kiedy w oddziale panuje epidemia.
Każda ciężarna ma prawo do dodatkowej opieki. Opieka jest sprawowana przez osobę wskazaną przez samego pacjenta i nie musi to być członek rodziny. Nie może ona, co prawda, kolidować z pracą oddziału i pewnymi odgórnie wyznaczonymi godzinami odwiedzin.
Prawo to dotyczy również nowo narodzonego dziecka. Może być ono pod opieką osób bliskich, chyba że stan jego zdrowia uniemożliwia kontakt z osobami z zewnątrz.

§ Prawo do kontaktu z osobami bliskimi

Jest integralną częścią wyżej wymienionego prawa. Każda rodząca musi mieć możliwość kontaktu z rodziną w tych ważnych chwilach. Dzięki niej łatwiej jest jej spokojnie przejść przez ten jakże ważny moment. Bardzo rzadko stan zdrowia ciężarnej wymaga izolacji, uniemożliwiając bezpośredni kontakt z najbliższymi. Ważne jest jednak, aby odwiedzające osoby przestrzegały podstawowych zasad funkcjonowania oddziału (szczególnie położniczego). Konieczna jest zmiana okryć wierzchnich oraz obuwia. Kulturalne, ciche zachowanie jest również wymagane na tego typu oddziale, by nie naruszać prawa do intymności innych kobiet po porodzie, np. w sytuacjach, kiedy karmią one dziecko.

§ Prawo do ochrony tajemnicy lekarskiej

Wszelkie procedury medyczne, dane osobowe, rodzaje chorób i inne zachowania związane z leczeniem podlegają tajemnicy lekarskiej. Również wszystkie informacje zdobyte przez lekarza w trakcie zbierania wywiadu lekarskiego nie mogą być przedmiotem rozmów. Lekarz ma obowiązek informowania pacjentki o stanie zdrowia jej dziecka. Tylko osoby wskazane przez ciężarną maja dostęp do informacji objętych tajemnicą lekarska. Istnieją oczywiści pojedyncze wyjątki, w których każda informacja może być ujawniona. Są to między innymi sytuacje, w których lekarz jest zobligowany przez prokuratora do udzielenia tych informacji, w sytuacjach, w których zachowanie ich w tajemnicy mogłoby zaszkodzić dalszej terapii, w sytuacji, w której lekarz przekazuje pacjentkę pod opiekę innemu lekarzowi, lub gdy pacjentka jest niepoczytalna, a lekarz ma obowiązek przekazania informacji jej opiekunowi prawnemu i inne.

§ Prawo do wglądu w dokumentację medyczną

Na każdym oddziale położniczym prowadzona jest dokładna dokumentacja medyczna. Zapisywane są w niej wszelkie informacje dotyczące stanu zdrowia i metod leczenia ciężarnej. Szpital zawsze ma obowiązek na wniosek pacjentki udostępnić jej pełną dokumentację (koszty wykonania kopii będziesz musiała ponieść sama) sporządzoną podczas jej pobytu.

Serwis Ciążowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.